Czasznica olbrzymia. Pyszny grzyb, który wygląda jak czaszka

Czasznica olbrzymia (Calvatia gigantea) zwana jest również purchawicą. Od powszechnie znanych purchawek odróżnia ją wielkość i budowa miąższu. Łatwo ją przegapić, bo wygląda jak kamień. Kto ją znajdzie, ten ma już koszyk niemal wypełniony.

Jak rozpoznać czasznicę olbrzymią?

Czasznica olbrzymia wygląda jak spory kamień lub góra czaszki. Jej rozmiary są imponujące, owocnik osiąga od 10 do nawet 50 cm średnicy. Jeden grzyb może ważyć kilka kilogramów, rekordowe okazy ważą około 20 kilogramów. Po przekrojeniu młodego grzyba miąższ jest zwarty i biały. Przypomina nieco mozzarellę.

Purchawica olbrzymia może mieć kształt kulisty lub jajowaty. Grzyb nie posiada widocznego trzonu, wygląda jak jasny kamień rzucony w mech i igliwie. We wczesnym okresie wzrostu czasznice są białawe, gładkie lub nieco zamszowe. To właśnie młode owocniki są smacznym kąskiem dla grzybiarzy, ponieważ ich miąższ jest zwarty. Z czasem grzyb żółknie, a miąższ zamienia się w brązowy pył. Dojrzała czasza pęka od góry uwalniając chmurę zarodników.

Czasznica rośnie na łąkach, w parkach i na obrzeżach lasów. Może występować pojedynczo lub w grupach. Tworzy wtedy tak zwane „czarcie koło”, czyli okrąg, na którym rosną grzyby.

Czy czasznica olbrzymia jest jadalna?

Czasznica olbrzymia jest jadalna, ale tylko we wczesnym okresie wzrostu. Wtedy jej miąższ nie zamienia się jeszcze w zarodniki, stanowi zwartą masę. Kiedy tylko wnętrze purchawicy zaczyna brązowieć lub zielenieć, nie nadaje się już do spożycia. Starszych grzybów lepiej nie ruszać. I tak ich nie zjemy, a kiedy pękną w naturalnych warunkach i w odpowiednim czasie, powstaną z nich kolejne pokolenia czasznicy.

Jak odróżnić czasznicę jadalną od niejadalnej? Młode, dobre do spożycia grzyby mają kolor biały, lekko szarawy lub kremowy. Najważniejszy jest jednak test miąższu. Owocnię trzeba przekroić – jeśli środek jest zwarty i biały, grzyb purchawica nadaje się do konsumpcji.

Jeśli natomiast znaleziona czasznica ma kolor żółty, najlepiej jej nie ruszać. Najprawdopodobniej jej wnętrze zamienia się już w zarodniki. Niejadalny grzyb ma miąższ w kolorze brązowym lub oliwkowym.

Jak przygotować czasznicę olbrzymią? Sprawdzone przepisy

W Polsce ten ogromny grzyb nie jest powszechnie zbierany, ponieważ do 2014 roku był pod ochroną. Po sprawdzone przepisy warto zajrzeć do Czech, których mieszkańcy zajadają się białymi czaszkami.

Czesi najchętniej przygotowują czasznicę olbrzymią w formie kotletów, czyli dokładnie tak samo, jak my kanie. Przepis naszych południowych sąsiadów jest bardzo prosty: wystarczy pokroić grzyb na plastry, panierować w mące, jajku i bułce tartej i smażyć na oleju. Do mąki można dodać nieco papryki, a do bułki tartej parmezanu. Plastry powinny mieć grubość 1,5-2 cm.

W wersji de lux Czesi przed panierowaniem wkładają między dwa plastry grzyba sera i szynkę. Powstaje w ten sposób coś na kształt grzybowego cordon bleu. Następnie takiego kotleta panieruje się w mące, jajku i bułce tartej, by na koniec smażyć na oleju.

Jeśli nie przekonują cię grzybowe kotlety, możesz potraktować czasznicę jak ogromną pieczarkę. Pokrój jej miąższ w kostkę o grubości około 1 cm i przygotuj z niej śmietanowy sos grzybowy. Kawałki czasznicy do gulaszu powinny być większe niż w przypadku pieczarek. Czesi do takiego sosu używają papryczki chili, ale możesz ją pominąć, jeśli wolisz łagodniejsze smaki.