Czternasta emerytura dla młodych. Kto może ubiegać się o świadczenie?

Z założenia „czternastka”, czyli czternasta emerytura to świadczenie wypłacane jako dodatek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tego rodzaju wsparcie finansowe przysługuje uprawnionym emerytom. Co jednak istotne z punktu widzenia innych świadczeniobiorców, „czternastka” wypłacana jest także rencistom pobierającym między innymi emeryturę powszechną, rentę socjalną bądź rentę z tytułu niezdolności do pracy.

W przeciwieństwie do emerytury, którą nabywa się po osiągnięciu określonego wieku, renta może być przyznana osobom w różnym wieku, a więc także osobom młodym oraz dzieciom. Jednym z jej rodzajów jest renta rodzinna. To świadczenie wypłacane przez ZUS najbliższym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do ich uzyskania.

Prawo do renty rodzinnej przysługuje dzieciom własnym, dzieciom drugiego małżonka oraz dzieciom przysposobionym do ukończenia 16. roku życia. Jeśli kontynuują naukę, to czas ten wydłuża się do 25. roku życia. Trzeba dodać, że w przypadku wcześniejszego zakończenia szkoły, świadczenie przysługuje do końca roku szkolnego lub akademickiego, w którym dziecko ukończyło naukę. Wszystkie te młode osoby, jako uprawnione do renty, mają także prawo do otrzymania dodatkowego przelewu w ramach czternastej emerytury.

Aby otrzymać czternastą emeryturę dla młodych, trzeba najpierw postarać się o rentę rodzinną. Wniosek o nią należy złożyć w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Można to zrobić osobiście, przez pełnomocnika, pocztą lub elektronicznie, korzystając z profilu na Platformie Usług Elektronicznych (PUE ZUS). Podstawą jest formularz ZUS Rp-2, czyli wniosek o rentę rodzinną.

Do wniosku o rentę rodzinną należy dołączyć dokumenty potwierdzające prawo do świadczenia. Niezbędne będą:

• akt zgonu osoby zmarłej;

• dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub małżeństwo (akt urodzenia dziecka/akt małżeństwa);

• dokumenty potwierdzające prawo zmarłego do emerytury lub renty (jeśli nie był już świadczeniobiorcą);

• zaświadczenie o nauce w przypadku dzieci powyżej 16. roku życia.

Jeśli wcześniej do ZUS-u nie były złożone dokumenty potwierdzające okresy składkowe i nieskładkowe zmarłego, również należy je przedłożyć.

Wysokość popularnej „czternastki” w 2026 roku będzie odpowiadać wysokości minimalnego świadczenia, które aktualnie wynosi 1978,49 zł brutto. Pełną kwotę otrzymają jednak tylko osoby, których emerytura lub renta nie przekracza 2900 zł brutto. Powyżej tego progu działa zasada „złotówka za złotówkę”.

Warto jednak zaznaczyć, że wysokość renty rodzinnej dla młodych zależy od uprawnionych do niej osób. To oznacza, że stanowi odpowiedni procent świadczenia po zmarłym. Jak czytamy na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jest to:

• 85 procent świadczenia, gdy do renty rodzinnej uprawniona jest jedna osoba;

• 90 procent, gdy uprawnione są dwie osoby;

• 95 procent świadczenia, gdy uprawnione są co najmniej trzy osoby.

Załóżmy dla przykładu, że zmarły otrzymywał emeryturę w wysokości 3500 zł brutto. Wówczas renta rodzinna dla jednej osoby wyniesie 2975 zł brutto. Dla dwóch osób będzie to 3150 zł, a dla trzech osób będzie to 3150 zł brutto.

Ile wynosi czternasta emerytura dla młodych pobierających rentę rodzinną? Do jednej renty rodzinnej przysługuje tylko jedna wypłata. Jeżeli do renty rodzinnej uprawnionych jest kila osób, kwota 14. emerytury jest dzielona proporcjonalnie między nie.