Ekstremalnie rzadka amazonka tęczowa powróciła. To duże wydarzenie

Amazonki to papugi zamieszkujące całą Amerykę Łacińską. Na terenach od Meksyku po Argentynę i Chile żyje około 30 gatunków tych ptaków, nazywanych zbiorczo „papugami zielonymi”. Zieleń dominuje w ich upierzeniu, ale konkretne gatunki przeplatają je elementami innych barw. Daje to wszystko efektowny wymiar.

Mamy amazonki spotykane powszechnie jak amazonka białoczelna czy amazonka żółtogłowa. Są jednak ptaki rzadkie, często endemiczne i występujące na ograniczonych obszarach. Wiele wysp karaibskich ma swoje, endemiczne gatunki tych papug, do takich należą amazonka kubańska, amazonka jamajska, amazonka królewska (z St. Vincent), amazonka cesarska (z Dominiki), amazonka modrogłowa (symbol St. Lucia), amazonka dominikańska (z Dominiki, a nie Dominikany) czy amazonka mała z Jamajki.

Mata Atlantica została niemal wycięta

Takie endemiczne amazonki mieszkają również na ograniczonych terenach kontynentalnej Ameryki i do nich należy amazonka tęczowa, dawna mieszkanka atlantyckich zielonych lasów brazylijskich, ciągnących się przed laty od Pernambuco po Urugwaj i Paragwaj. Zostały jednak przerzedzone, wytrzebione i zniknęła spora część ich unikalnej fauny. To miejsce życia spotykanych jedynie tu zwierząt takich jak nieduże małpy marmozety lwie, marmozety złotogłowe albo muriki szare, ojczyzna leniwca grzywiastego i wielu rzadkich ptaków, w tym amazonki tęczowej.

To zielona papuga jak wszystkie amazonki, ale jej głowa rzeczywiście sprawia wrażenie, jakby miała wszystkie barwy tęczy. Dlatego do wycinania lasów i niszczenia jej siedlisk doszło jeszcze wyłapywanie ptaków do hodowli w klatkach i zwierzyńcach. Liczba tych amazonek spadła tak gwałtownie, że uznano ją za narażoną na wymarcie. Liczniejsza jest na leżących u brzegów Brazylii wyspach takich jak Ilha Grande, ale w kontynentalnej części kraju niemal wymarła.

Papugi pomagają lasom urosnąć

W stanie Alagoas niedaleko Pernambuco prawie jej nie ma, ale to tutaj w tym roku wypuszczono do miejscowego lasu atlantyckiego. To zaledwie 3 procent dawnej rosnącej tu puszczy, co czyni las w Alagoas jednym z najbardziej zagrożonych ekosystemów na Ziemi. A znika teraz nie z uwago na wycinkę, ale na to, że doszło do sprzężenia zwrotnego. Zniknęły drzewa, więc zniknęły żyjące tu zwierzęta rozsiewające nasiona (także amazonki), a zatem jeszcze bardziej znikają drzewa. Powrót wypuszczonych tu papug ma pomóc także we wzroście tej puszczy.

Ptaki wypuszczono do rezerwatu leśnego w Coruripe. W 2024 r. w całym stanie naliczono zaledwie cztery papugi tego gatunku, a teraz jest już ich ponad 20. Mają tu dobre warunki do bytu, gdyż na tym obszarze rośnie brezylka ciernista – drzewo, od którego Brazylia wzięła swoją nazwę i której owoce lubią amazonki. Jest zatem szansa na to, że wzniosą się nad unikalnym lasem nie tylko jednorazowo, ale na stałe. A warto pamiętać, że wedle portugalskich kronik to właśnie te papugi były pierwszymi zwierzętami zauważonymi na plaży przez wyprawę Pedro Cabrala, która w 1500 r. odkryła Brazylię. Jednym z liderów tej wyprawy był pochodzący zapewne z Polski i Poznania nawigator Gaspar da Gama.