-
Zaobserwowano znaczący spadek liczebności wilków w Karpatach rumuńskich, co może skutkować częstszymi kontaktami drapieżników z ludźmi.
-
Monitoring genetyczny wykazał zmniejszenie populacji oraz zmiany w strukturze i gęstości watah, choć przyczyny tych zmian nie zostały jednoznacznie określone.
-
Badania wskazują na utrzymywanie się wymiany genetycznej i sporadyczne przypadki hybrydyzacji z psami, jednak najnowsze analizy nie potwierdziły nowych takich przypadków.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Monitoring genetyczny przeprowadzony przez fundację Conservation Carpathia Foundation w Karpatach Południowych wykazał drastyczny spadek populacji wilków. Obserwację wilków w Rumunii, która przyniosła niepokojące wyniki, rozpoczęto w 2017 r. Prowadzono ją m.in. w górach Fogaraskich i Piatra Craiului.
Jednym z najważniejszych ustaleń jest zmiana gęstości populacji wilków w Karpatach. „Dane są zbierane każdej zimy. W sezonie 2024/2025 zespoły terenowe zebrały 259 próbek DNA, co daje łącznie 1100 próbek w ciągu ostatnich siedmiu lat. Jest to unikatowy w tej części Europy monitoring” – przekazała organizacja.
W ostatnich dekadach wilki powróciły do wielu krajów europejskich po latach nieobecności. Drapieżniki były w większości miejsc tępione na potęgę. Znaczące populacje europejskich wilków występują obecnie m.in. w Rumunii, Włoszech, Francji, Niemczech i Bułgarii.
Co się dzieje z wilkami w Rumunii?
Zimą 2024/2025 zmianę gęstości populacji oszacowano na ok. 1,46 osobnika na 100 km², podczas gdy zimą 2019/2020 wynosiła ok. 2,35 osobnika na 100 km². W tym samym czasie zmniejszyła się liczba zidentyfikowanych wilków. Watah było więcej, ale były mniej liczne.
Wyniki analiz z rumuńskich Karpat mogą sugerować, że jest tam mniej dojrzałych i dobrze radzących sobie wilków. Na obecnym etapie nie wiadomo jednak, czy obserwowane zmiany wynikają z naturalnych procesów, czy też są związane z działalnością człowieka, np. polowaniami, kłusownictwem, czy niszczeniem siedlisk.
Zmiany w strukturze watah mogą mieć wpływ na zachowanie wilków i takie zależności są obserwowane od lat. Młode, mniej doświadczone osobniki, a także grupy przechodzące reorganizację, mogą częściej poszukiwać nowych terytoriów i łatwiej dostępnych źródeł pożywienia, schodzą więc z gór i pojawiają się bliżej zabudowań.
Badania prowadzone w innych regionach kraju wskazują również, że wysoka śmiertelność wilków, m.in. w wyniku polowań lub kłusownictwa, może zaburzać strukturę watah i zwiększać ryzyko pojawiania się wilków w pobliżu zwierząt gospodarskich. Takie wnioski wysunęli już ponad 16 lat temu Kanadyjczycy i Polacy, którzy w 2010 r. badali populacje występujące w Puszczy Białowieskiej.
-
Liczba wilków w Tatrach może mocno zdziwić. Czy mamy się czego obawiać?
Czy wilki krzyżują się z psami?
Analizy genetyczne prowadzone w Karpatach Południowych umożliwiły identyfikację poszczególnych osobników, oszacowanie wielkości populacji, określenie relacji pokrewieństwa oraz przybliżenie terytoriów zajmowanych przez poszczególne grupy. Dzięki temu można było również lepiej poznać strukturę społeczną populacji i obserwować jej zmiany na przestrzeni kolejnych lat.
Wyniki wskazują, że mimo zmian zachodzących w strukturze społecznej wilków krajobraz Karpat Południowych pozostaje na tyle dobrze połączony, aby umożliwiać tym zwierzętom przemieszczanie się na znaczne odległości i wymianę genetyczną pomiędzy watahami. Wilki mogą pokonywać średnio około 20 km dziennie, a w ciągu roku ich wędrówki mogą niekiedy przekraczać 1000 km.
Istotnym elementem badań była również analiza możliwości krzyżowania się wilków z psami. Przypadek takiej hybrydyzacji został potwierdzony na badanym obszarze w 2019 r. W najnowszych analizach nie wykryto jednak kolejnych przypadków, co może wskazywać na utrzymywanie się dobrej kondycji genetycznej badanej populacji.
Wymiana partnerów u wilków
Badania pokazały również, że struktura społeczna wilków jest bardzo dynamiczna. Część watah utrzymuje swoje terytoria przez wiele lat, podczas gdy inne grupy reorganizują się, dzielą lub tworzą nowe watahy. Naukowcy obserwują także częste zmiany w składzie par samic i samców. A wilki są gatunkiem, u którego pary lęgowe zazwyczaj pozostają ze sobą przez dłuższy czas, przynajmniej tak do tej pory głównie uważano.
Spośród dziewięciu rodzin zidentyfikowanych w ostatnim sezonie tylko w jednej zachowała się ta sama para lęgowa co w poprzednich latach. W pozostałych przypadkach jeden z partnerów został zastąpiony albo nie udało się ponownie zidentyfikować wcześniejszej pary.
Wilki występują w całym łuku Karpat, choć ich zagęszczenie różni się w zależności od regionu. W Karpatach Zachodnich spotykane są przede wszystkim w Beskidach, Tatrach, Gorcach oraz na obszarach leśnych Małopolski i Słowacji. W Karpatach Wschodnich występują między innymi w Bieszczadach i Beskidzie Niskim, a także na górskich terenach Słowacji i Ukrainy. Liczna populacja zasiedla właśnie Karpaty Południowe w Rumunii.
Ich występowaniu sprzyjają przede wszystkim duże, zwarte kompleksy leśne oraz obszary połączone korytarzami ekologicznymi. Takie połączenia umożliwiają wilkom przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi terytoriami, poszukiwanie nowych siedlisk oraz wymianę genetyczną pomiędzy populacjami.
