Niemcy. Zwycięstwo AfD w Saksonii-Anhalt. Były ambasador RP ostrzega

Z poparciem na poziomie 44,1 proc. prawicowo-populistyczna Alternatywa dla Niemiec (AfD) zwyciężyła w niedzielnych wyborach do parlamentu kraju związkowego Saksonia-Anhalt – wynika z exit pollu przeprowadzonego dla stacji ZDF.

Zgodnie z sondażem partii zabraknie jednego mandatu do większości w landtagu. Według tego samego badania kolejne miejsca zajęły: chadecka CDU (18,5 proc.), Lewica – 9,2 proc., socjaldemokratyczna SPD – 8,8 proc., Zieloni – 8,7 proc.

Zdaniem Janusza Reitera ten wynik AfD nie oznacza jeszcze zasadniczej zmiany niemieckiej polityki. Partia nie ma dziś wpływu na politykę zagraniczną RFN, a Niemcy pozostają dla Polski ważnym sojusznikiem w NATO i partnerem w UE. Problemem jest jednak kierunek, w którym przesuwa się niemiecka polityka.

– Nie chodzi tylko o to, jak silna stała się AfD, ale o to, jak słabe są partie demokratycznego centrum. One są w defensywie, a w natarciu jest AfD – powiedział ekspert. Jak zaznaczył, kluczowe pytanie brzmi: „czy ugrupowaniom głównego nurtu uda się odzyskać polityczną inicjatywę”.

Niemcy. Przekaz AfD przekonał mieszkańców Saksonii. Ekspert wylicza postulaty partii

Były ambasador zwrócił także uwagę, że jednym z głównych źródeł poparcia dla radykalnej prawicy w Niemczech pozostają obawy związane z niekontrolowaną migracją i bezpieczeństwem wewnętrznym. Jego zdaniem partie demokratyczne popełniły w tej dziedzinie błędy, a znaczenie ma nie tylko rzeczywista skala problemów, ale również sposób, w jaki postrzegają je wyborcy. We wschodnich Niemczech dochodzi do tego poczucie krzywdy i gorszego traktowania przez zachodnią część kraju.

Dyplomata przestrzegł jednak przed sprowadzaniem AfD wyłącznie do antyimigracyjnego protestu. Podkreślił, że to ugrupowanie kwestionuje pomoc dla Ukrainy i sens zachodniego wsparcia dla Kijowa, jest także krytyczne wobec UE i wspólnoty transatlantyckiej. Te elementy – podkreślił Reiter – stanowią część jego politycznej tożsamości. Jak zauważył, AfD mówi Niemcom, że pieniądze, które są dzisiaj wydawane na pomoc dla Ukrainy, powinny być przeznaczone na renty, opiekę medyczną , programy socjalne. To jest program „Germany first”.

– Polska nie może mieć co do AfD żadnych złudzeń. To partia nawiązująca do tradycji niemieckiego nacjonalizmu. Niemiecki nacjonalizm zawsze był wrogi Polsce i prorosyjski – zaznaczył Reiter.

Wskazał jednocześnie, że stosunki polsko-niemieckie nie są dziś dla AfD sprawą priorytetową. Jednak jej rosnące wpływy powinny być dla Warszawy powodem do niepokoju, szczególnie ze względu na bezpieczeństwo, stosunek do Rosji i Ukrainy oraz politykę historyczną.

Według byłego ambasadora nie należy jednak wyciągać z obecnego wyniku wniosku, że Niemcy stoją już przed nieuchronną zmianą ustrojową czy zerwaniem z modelem Republiki Federalnej, zbudowanym po II wojnie światowej. Faktem jest jednak, jak zauważył, że ten model państwa – który zbudowano po 1949 roku w Republice Federalnej – Niemcy demokratyczne, mocno zakotwiczone w świecie zachodnim, należące do Unii Europejskiej i NATO – jest otwarcie podważany.

– To nie jest koniec tych Niemiec, ale one są pod presją wewnętrzną i zewnętrzną. Wojna hybrydowa, którą Rosja prowadzi przeciwko RFN, ma też na celu zmianę kursu Niemiec, szczególnie w sprawie Ukrainy – ocenił. Dodał, że „w tej sprawie AfD idzie ręka w rękę z Rosją”.

AfD na kursie kolizyjnym z Polską? Kilka palących kwestii

Zdaniem Reitera wzrost AfD jest niepokojący także dlatego, że część polityków tego ugrupowania kwestionuje powojenny sposób rozliczania Niemiec z nazistowską przeszłością. AfD od lat domaga się zmiany niemieckiej polityki pamięci; jej przedstawiciele krytykowali koncentrację na zbrodniach III Rzeszy i postulowali silniejsze eksponowanie pozytywnych kart niemieckiej historii. – To jest kurs na kolizję z Polską – ocenia ekspert.

Dlatego, jego zdaniem, odpowiedzią Warszawy na wzrost AfD nie powinno być dystansowanie się od Berlina. Przeciwnie – w wielkim sporze o przyszłość Europy, Niemcy są naszym sojusznikiem. – To dotyczy szczególnie przyszłości Ukrainy, bo nie ma dziś sprawy ważniejszej dla bezpieczeństwa Polski – podkreślił Reiter.

AfD jest określana jako partia prawicowa, nacjonalistyczna, populistyczna czy antyestablishmentowa. Jej program zakłada m.in. znaczne ograniczenie imigracji do Niemiec, zmniejszenie kompetencji instytucji UE i przekazanie ich państwom narodowym, a także „normalizację” stosunków z Rosją, w tym zniesienie sankcji oraz odbudowę i uruchomienie gazociągu Nord Stream.

Landowy oddział AfD w Saksonii-Anhalt od 2023 r. jest klasyfikowany przez Urząd Ochrony Konstytucji jako ugrupowanie prawicowo-ekstremistyczne. W niemieckich mediach głosowanie w Saksonii-Anhalcie było uznawane za wielki test „zapory ogniowej”, czyli polityki izolowania AfD przez partie głównego nurtu, w tym blok CDU/CSU.

Pojawiały się spekulacje, że od rezultatu wyborów w tym landzie zależy nawet przyszłość na stanowisku szefa rządu kanclerza Friedricha Merza, zwolennika „zapory ogniowej”. Saksonia-Anhalt liczy ok. 2,1 mln mieszkańców. W przeszłości był to ośrodek władzy Ottonów i miejsce rozkwitu Bauhausu. Pamięć o dawnym znaczeniu regionu łączy się z doświadczeniem bolesnej transformacji po zjednoczeniu Niemiec, po którym nastąpiła likwidacja części przemysłu i utrata miejsc pracy.