Niezwykłe małpy w polskim zoo. To ponocnice, które nie lubią dnia

To małpy z gatunku ponocnica szaroręka, który znany jest z lasów deszczowych Kolumbii i Wenezueli, ale tylko na ograniczonych obszarach. To zwierzę zagrożone i zamieszkujące lasy nizinne. Nieco wyżej w górach Kolumbii i Wenezueli występuje podobna ponocnica lemurowata.

Ta nazwa jest bardzo trafna, bo gdy spojrzy się na te małpy, podobieństwo do lemurów z Madagaskaru jest wprost uderzające. Duże oczy dostosowane do ciemności, specyficzny wygląd głowy i zachowania sprawiają, że ponocnice przystosowują się do podobnych warunków życia jak niektóre gatunki lemurów.

Wśród małp to jednak wyjątek, gdyż większość małp – od małych uistiti czy sajmiri aż po wielkie goryle, orangutany i szympansy – unika nocnego życia. Zmierzch to dla nich sygnał na spoczynek, a u ponocnic – odwrotnie.

„Te niewielkie, około kilogramowe naczelne wyróżniają się dużymi oczami przystosowanymi do życia po zmroku i prowadzą nadrzewny tryb życia w małych, rodzinnych grupach. Co ciekawe, należą do nielicznych małp, które tworzą trwałe, monogamiczne pary” – opisuje je zoo w Łodzi, do którego przybyły właśnie dwie takie ponocnice.

Nie jest jednak tak, że ponocnice to małpy kochające zupełny mrok. Eksperymenty przeprowadzone właśnie na tym gatunku, który dotarł do Łodzi wykazały, że te zwierzęta preferują światło pełni księżyca i gdy księżyc jest w tej fazie, wówczas aktywność ponocnic jest największa.

Małpy wówczas patrolują grupami lasy wtórne, a nawet plantacje kawy czy bananów, na których szukają swego ukochanego pokarmu – owoców. To podstawa diety tych zwierząt, uzupełniania niekiedy owadami i innymi bezkręgowcami i wydaje się, że ponocnice wybrały noc na żerowanie, aby uniknąć ataków swych największych wrogów – ptaków drapieżnych.

Ptaki, takie jak harpie, zbierają duże żniwo wśród południowoamerykańskich naczelnych i krewnych ponocnic, ale po zmroku one są bezpieczne. Wystrzegać się jednak muszą dużych węży i wspinających się na drzewa kotów.

Wiadomo, że te małpy starannie wybierają na żerowanie takie miejsca, które mają wystarczająco dużo liści i pnączy, aby zapewnić kamuflaż przed drapieżnikami, ale jednocześnie umożliwiając dobrą widoczność. Noc daje im też sporą przewagę, bowiem pozwala uniknąć konfrontacji i rywalizacji o pokarm z innymi małpami Nowego Świata, takimi jak saki, czepiaki, wyjce, uistiti, sajmiri i inne.

Ponadto znalezienie pożywienia jest energetycznie kosztowne, a ukończenie tego procesu w ciągu dnia zwykle wiąże się ze zużyciem energii w celu schłodzenia ciała. Żerowanie w nocy, gdy jest chłodniej i gdy jest mniejsza konkurencja staje się rozwiązaniem sensownym.

Rzadko jednak stosowanym u małp, w związku z czym te ponocnice z Łodzi są pewnym wyjątkiem.

Poza ponocnicami lemurowatymi i ponocnicami szarorękimi z Kolumbii i Wenezueli w Ameryce Łacińskiej żyje jeszcze kilka gatunków tych nocnych małp. To np. ponocnica brazylijska, ponocnica peruwiańska, ponocnica czarnogłowa z Boliwii, ponocnica górska z Peru, ponocnica nizinna z Kolumbii, ponocnica hałaśliwa z Peru i Ekwadoru czy ponocnica panamska i wiele innych.