Przez lata wymiana starych pieców węglowych na ogrzewanie gazowe była jednym ze sposobów walki ze smogiem. Gaz traktowano jako rozwiązanie czystsze od węgla i wygodne dla użytkowników. Teraz jednak Unia Europejska oczekuje od państw członkowskich stopniowego odchodzenia również od tego paliwa w ogrzewaniu budynków.
Powodem są cele klimatyczne i dążenie do ograniczenia emisji dwutlenku węgla. Pakiet Fit for 55 zakłada zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z 1990 rokiem. Kolejnym celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej w 2050 roku.
Piece gazowe bez publicznych dopłat
Pierwsza istotna zmiana już obowiązuje. Od 2025 roku nie można stosować publicznych zachęt finansowych do indywidualnych instalacji opartych wyłącznie na paliwach kopalnych. Oznacza to zakończenie publicznego dotowania samodzielnych kotłów gazowych.
Możliwe pozostaje jednak wsparcie systemów hybrydowych. W takim rozwiązaniu głównym źródłem energii może być pompa ciepła albo kolektory słoneczne, natomiast kocioł gazowy pełni funkcję dodatkową w okresach zwiększonego zapotrzebowania na ciepło.
Ważny termin przypada na 2030 rok
Kolejna zmiana wynika z nowelizacji unijnej dyrektywy dotyczącej charakterystyki energetycznej budynków. Od 2030 roku wszystkie nowe budynki w Unii Europejskiej mają spełniać standard zeroemisyjny.
W praktyce oznacza to odejście w nowych budynkach od instalowania systemów grzewczych wykorzystujących paliwa kopalne, w tym gaz ziemny jako podstawowe źródło ogrzewania oraz przygotowania ciepłej wody. Gaz stopniowo traci więc rolę paliwa przejściowego w długoterminowej strategii energetycznej.
Co zamiast ogrzewania gazowego?
Jako jedną z kluczowych technologii przyszłości wskazuje się pompy ciepła, szczególnie połączone z fotowoltaiką. Takie instalacje mają ograniczać emisję i uzależnienie od importowanych paliw, ale ich upowszechnienie wymaga dużych inwestycji oraz dostępu do finansowania.
Jednocześnie w Polsce zainteresowanie pompami ciepła osłabło. Według przytoczonych w materiale danych programu „Czyste Powietrze” w 2023 roku wybierało je ponad 53 proc. beneficjentów, natomiast później ich udział spadł do około 27 proc. wnioskodawców. W 2024 roku niemal połowa wniosków o dofinansowanie dotyczyła natomiast kotłów na biomasę.
Gaz i olej straciły wsparcie
Od 2025 roku zmienił się również katalog wydatków objętych publicznym wsparciem i ulgami podatkowymi. Kotły gazowe oraz olejowe przestały być preferowanym kierunkiem finansowania, a większy nacisk położono m.in. na magazyny energii.
Nadal można łączyć program „Czyste Powietrze” z ulgą termomodernizacyjną, o ile te same wydatki nie zostaną rozliczone dwukrotnie. Limit ulgi wynosi 53 tys. zł na osobę i 106 tys. zł w przypadku małżeństwa.
