Czeskie redakcje zaczęły zmieniać zasady informowania o tragediach po strzelaninie na Uniwersytecie Karola, do której doszło w grudniu 2023 r. Zginęło wówczas 14 osób, a 25 zostało rannych. Sprawca, 24-letni student popełnił samobójstwo. Tego samego dnia, przed wyjazdem z domu zastrzelił ojca. Tydzień wcześniej zamordował pod Pragą mężczyznę i dziecko. Miał pozwolenie na broń.
„Czeska prasa popełniła błędy”
Tragedia wywołała dyskusję o odpowiedzialności dziennikarzy, granicach informowania opinii publicznej i ryzyku inspirowania możliwych naśladowców. W pierwszych godzinach po ataku władze apelowały do mediów o niepublikowanie zdjęć napastnika. Minister spraw wewnętrznych Vit Rakuszan prosił o niepodawanie niesprawdzonych informacji i szczegółów życiorysu sprawcy. Przestrzegał przed nadawaniem sprawcy rozgłosu, którego mógł poszukiwać.
– Czeska prasa na początku popełniła pewne błędy. Pokazywano zdjęcia z trwającej jeszcze operacji policyjnej, publikowano fotografie napastnika, jego pełne imię i nazwisko oraz szczegóły jego życia – powiedział PAP dziennikarz portalu Seznam Zpravy Filip Harzer.
Czeskie media ustaliły zasady
W ocenie dziennikarza czeskie doświadczenia mogą być przydatne dla polskich mediów relacjonujących atak na Rynku Głównym w Krakowie.
– Po tej tragedii rozpoczęła się bardzo szeroka dyskusja o tym, czy media nie popełniły błędów. Wprowadzono nowe standardy, część redakcji zaktualizowała wewnętrzne regulaminy, przygotowano instrukcję postępowania w takich sytuacjach – powiedział Harzer i dodał, że dotyczyło to także jego redakcji.
31 stycznia 2024 r. „Seznam Zpravy” opublikowały sześć zasad relacjonowania tragicznych wydarzeń. Nakazują one m.in. sprawdzanie informacji przed publikacją, ochronę prywatności ofiar oraz ocenę, czy materiały zamieszczane podczas trwającego ataku nie zagrażają uczestnikom i działaniom ratowniczym. W przypadku dorosłego sprawcy redakcja przewidziała podawanie tylko jego imienia i pierwszej litery nazwiska.
Czeski dziennikarz wymienił błędy polskich mediów
Harzer poinformował, że doświadczenia praskiej tragedii pozwalają dziś czeskim dziennikarzom w relacjonowaniu podobnych wydarzeń za granicą. – Gdy opisujemy to, co wydarzyło się w Krakowie, również nie pokazujemy zdjęcia sprawcy, nie publikujemy treści z jego profilu na Facebooku. Koncentrujemy się na oficjalnych źródłach informacji – powiedział.
Zdaniem czeskiego dziennikarza część polskich mediów zbyt szybko skupiła uwagę na napastniku, jego rodzinie i poszukiwaniu motywów zbrodni. Wymienił między innymi przeprowadzanie rozmów z sąsiadami i krewnymi sprawcy oraz publikowanie sprzecznych, niesprawdzonych relacji. W jego przekonaniu podawanie informacji o podobnych wydarzeniach powinno należeć przede wszystkim do instytucji mających zaufanie społeczne.
Dyplomata mówił o kruchej granicy
Były ambasador RP w Czechach Mateusz Gniazdowski, który kierował placówką w czasie tragedii na Uniwersytecie Karola, zwrócił uwagę na „kruchą granicę pomiędzy transparentnością postępowania a wstrzemięźliwością, która wynika z poszanowania ofiar i ich rodzin oraz z potrzeby nienagłaśniania motywacji i działań sprawcy”.
Przypomniał, że w Czechach po pewnym czasie od tragedii, gdy zakończyła się już żałoba, był czas na dyskusję o skuteczności działań służb. W Izbie Poselskiej parlamentu powstała specjalna komisja. Po roku pracy w styczniu 2025 r. uznała, że policja nie popełniła błędów, które wpłynęłyby na przebieg wydarzeń, ale zwróciła uwagę na pewne niedociągnięcia w działaniach operacyjnych i taktycznych poprzedzających atak. Według Gniazdowskiego debata ta odbyła się w odpowiednim czasie. W pierwszych dniach w relacjach czeskich mediów przeważyły powściągliwość i odpowiedzialność, a nie pogoń za sensacją.
Również służby – policja i inne struktury ochrony porządku wyciągnęły wnioski z przebiegu wydarzeń na Uniwersytecie Karola. Między innymi usprawniono procedury współpracy z mediami na miejscu zdarzenia. Dziennikarze mają dostawać regularne, sprawdzone komunikaty, tak aby nie zakłócali pracy służb ratunkowych ani nie naruszali prywatności ewakuowanych studentów i rodzin ofiar. Policja wypracowała standardy szybkiego publikowania własnych materiałów wideo z kamer nasobnych funkcjonariuszy. Pozwala to uniknąć zarzutów o opieszałość w podejmowaniu interwencji.
Jeśli odczuwasz lęk lub potrzebujesz rozmowy, możesz skorzystać z bezpłatnych i anonimowych numerów. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod numer 116 111, a osoby dorosłe pod numer 116 123 lub 800 702 222.
Źródło: PAP
