System kaucyjny a opłaty za śmieci. Autorka petycji domaga się zmian

Petycja oznaczona numerem P11-196/26 została wniesiona do Senatu 10 sierpnia 2026 r.

Gminy mają pokazać, czy oszczędzają na kaucji. Petycja trafiła do Senatu

Autorka petycji domaga się zmiany art. 6k i 6r ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tak aby przy ustalaniu opłat za odpady samorządy brały pod uwagę rzeczywisty wpływ systemu kaucyjnego na ilość śmieci i koszty ich zagospodarowania.

Chodzi przede wszystkim o butelki PET i puszki, które po wprowadzeniu kaucji coraz częściej trafiają do osobnego systemu zbiórki zamiast do żółtych pojemników.

Mieszkańcy mieliby otrzymywać jasną informację, jak system kaucyjny wpływa na ilość odpadów i wydatki gminy. Nie musi to jednak oznaczać automatycznie niższych kosztów.

W trakcie wdrażania systemu kaucyjnego przedstawiciele samorządów i branży odpadowej zwracali uwagę, że z ich dyspozycji znikają przede wszystkim butelki PET i aluminium, czyli wartościowe surowce, których sprzedaż mogła wcześniej częściowo pokrywać koszty zagospodarowania pozostałych odpadów.

Z tego powodu postulowana coroczna analiza miałaby pokazywać rzeczywisty bilans systemu kaucyjnego w konkretnej gminie, a nie z góry gwarantować obniżkę opłat.

Petycja trafiła 31 sierpnia 2026 r. do senackiej Komisji Petycji, która ma zdecydować, czy przedstawione postulaty staną się podstawą dalszych prac legislacyjnych. Komisja może wystąpić z inicjatywą ustawodawczą, ale może również zakończyć postępowanie bez przygotowywania nowych regulacji.

Miliardy butelek poza żółtym pojemnikiem. Tak działa dziś system kaucyjny

Ogólnopolski system kaucyjny działa od 1 października 2025 r. Przy zakupie napoju w jednorazowej butelce plastikowej do 3 litrów lub metalowej puszce do 1 litra doliczane jest 50 gr kaucji, natomiast za szklaną butelkę wielokrotnego użytku do 1,5 litra pobierane jest 1 zł. Pieniądze można odzyskać po oddaniu opakowania oznaczonego znakiem systemu kaucyjnego, bez konieczności okazywania paragonu i niezależnie od miejsca zakupu.

Według danych Ministerstwa Klimatu i Środowiska opublikowanych 21 sierpnia 2026 r. od początku działania systemu oddano już 3,2 mld butelek i puszek, a sieć zbiórki obejmuje ponad 60 tys. punktów, w tym około 17,5 tys. wyposażonych w automaty.

Resort podkreśla jednak, że na pełną ocenę skuteczności systemu jest jeszcze za wcześnie, ponieważ między sprzedażą napoju a zwrotem opakowania może minąć wiele tygodni, a istotne znaczenie ma również sezonowość sprzedaży. Bardziej miarodajne wyniki mają być dostępne po zamknięciu pełnego rocznego cyklu.

System od początku budzi też sporo kontrowersji. Najczęściej dotyczą one kolejek przy butelkomatach, zasad wypłaty kaucji i bonów wydawanych przez sklepy, a także obowiązków nakładanych na przedsiębiorców, zwłaszcza prowadzących mniejsze punkty sprzedaży. Ministerstwo przyznaje, że analizuje zgłaszane problemy i zapowiada kolejne zmiany, m.in. wydłużenie terminu ważności bonów kaucyjnych.