Trybunał Stanu ukarał Małgorzatę Manowską. „Nie spełniła obowiązku”

Pełny skład Trybunał Stanu miał rozpoznać na posiedzeniu pytania sformułowane na kanwie wniosku o wyłączenie jednego z sędziów TS wyznaczonych do sprawy byłego szefa KRRiT Macieja Świrskiego.

W wyniku losowania ukształtował się skład orzekający do sprawy byłego szefa KRRiT: przewodniczący Maciej Miłosz i członkowie: Marcin Radwan-Röhrenschef, Piotr Sak, Marcin Wawrzyniak i Adrian Salus. Następnie do TS trafił wniosek oskarżyciela w sprawie – posła Macieja Tomczykiewicza (KO) – o wyłączenie sędziego Saka.

O skierowaniu pytań zadecydowali w marcu rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziowie TS: Przemysław Rosati, Marek Mikołajczyk i Piotr Zientarski. Rosati zobowiązał wówczas przewodniczącą Manowską do zwołania posiedzenia pełnego składu TS „w terminie nie dłuższym niż do 4 kwietnia 2026 roku pod rygorem zastosowania kary porządkowej”.

Na środowym posiedzeniu Rosati poinformował, że Manowska uchyliła marcowe zarządzenia w tej sprawie i nie zwołała w wyznaczonym terminie posiedzenia pełnego składu Trybunału.

Według Rosatiego Manowska „nie spełniła ciążącego na niej obowiązku” zwołania posiedzenia pełnego składu TS, co prowadzi do „zwłoki rozpoznania zagadnień prawnych, naruszając istotny interes publiczny”. Wobec tego TS nałożył na Manowską pieniężną karę porządkową w wysokości 3 tys. zł.

Jednocześnie zobowiązał ją ponownie do zwołania posiedzenia pełnego składu TS w terminie nie dalszym niż do 11 maja – również pod rygorem kary. Przerwa w posiedzeniu w sprawie wyłączenia sędziego TS ze sprawy Świrskiego potrwa do 12 maja.

Przewodnicząca Manowska w oświadczeniu wydanym w marcu pisała, że „oczekiwanie, że zagadnienie dotyczące wyznaczania składów orzekających w TS zostanie rozpoznane przez półtora miesiąca, można byłoby uznać za przejaw naiwności, gdyby nie to, że całokształt okoliczności wskazuje, iż chodzi raczej o działanie o wyraźnie politycznym podłożu„.

W pytaniach skierowanych do pełnego składu TS chodzi o mechanizm kształtowania składów orzekających w TS, który – według uzasadnienia pytań – powinien być określony ustawowo i w powiązanym z ustawą regulaminie TS, a nie w trybie zarządzenia przewodniczącej TS.

– Sprawność działania TS nie ma wyłącznie wymiaru organizacyjnego i proceduralnego, lecz pozostaje istotnym elementem ochrony porządku konstytucyjnego – skomentował Rosati.

Dodał, że niesprawność i przewlekłość prowadzi do „osłabienia funkcji gwarancyjnej TS”, a skoro Trybunał Stanu „jest obciążony aż jedną sprawą” oznacza to „dostępność członków Trybunału do niezwłocznego wykonywania obowiązków”.

Wstępny wniosek o postawienie Macieja Świrskiego przed Trybunałem Stanu złożyła w Sejmie grupa 185 posłów w maju 2024 roku. Ówczesny minister kultury Bartłomiej Sienkiewicz wskazywał, że szef KRRiT nie wypłaca mediom publicznym pieniędzy z abonamentu. Wniosek opiniowała sejmowa komisja odpowiedzialności konstytucyjnej, która 12 czerwca 2025 r. przyjęła sprawozdanie rekomendujące Sejmowi przyjęcie wniosku.

Przeciwko postawieniu szefa KRRiT przed TS byli posłowie PiS. Zaskarżyli oni do Trybunału Konstytucyjnego przepisy, które to umożliwiają. W połowie lipca 2025 roku, po rozpoznaniu wniosku grupy posłów PiS, TK orzekł, że dwa przepisy regulujące pociągnięcie do odpowiedzialności przed Trybunałem Stanu członka KRRiT są niezgodne z konstytucją.

W przyjętej jeszcze w marcu 2024 r. uchwale Sejm stwierdził, że „uwzględnienie w działalności organu władzy publicznej rozstrzygnięć TK wydanych z naruszeniem prawa może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu przez te organy”. Od czasu podjęcia tamtej uchwały przez Sejm wyroki TK nie są publikowane w Dzienniku Ustaw.

W lipcu 2025 r. Sejm opowiedział się za pociągnięciem do odpowiedzialności konstytucyjnej Świrskiego przed Trybunałem Stanu. Marszałek Sejmu po podjęciu przez Sejm uchwały o postawieniu Świrskiego przed TS przekazał uchwałę wraz z dokumentami do Trybunału Stanu.

Świrski nie uznał decyzji Sejmu, jednak 28 lipca 2025 r. członkowie Rady zdecydowali o odwołaniu go z zajmowanej funkcji przewodniczącego KRRiT. Nową przewodniczącą została Agnieszka Glapiak.