UE chce lepszego życia dla kur i świń. Ale do talerza zaglądać nie będzie

Strategia opracowana przez KE opiera się na pięciu zasadniczych kierunkach: odporności na kryzysy, konkurencyjności na rynku unijnym i globalnym, ograniczaniu presji środowiskowej, dostosowaniu hodowli do różnorodności europejskich regionów oraz budowaniu tzw. europejskiej doskonałości.

Dokument przygotowany przez Komisję Europejską zapowiada stopniowe podnoszenie standardów dobrostanu zwierząt – w tym odchodzenie od klatek dla kur niosek, reformę zasad utrzymywania świń oraz zakończenie systematycznego zabijania jednodniowych kogucików.

Komisja podkreśla, że hodowla zwierząt pozostaje jednym z filarów bezpieczeństwa żywnościowego, gospodarki i rozwoju obszarów wiejskich, dlatego celem UE nie jest ograniczanie produkcji mięsa, lecz zwiększenie odporności sektora mięsnego.

Przyszłość hodowli zwierząt w UE. Nowa strategia

Skala produkcji zwierzęcej w Unii Europejskiej pozostaje ogromna. W państwach członkowskich utrzymuje się jednocześnie ok. 1,6 mld ptaków, ponad 130 mln świń i ok. 75 mln krów z bykami. Co roku w UE hoduje się i zabija ponad 6 mld zwierząt lądowych.

Sektor odpowiada za około 40 proc. unijnej produkcji rolnej, generując ok. 400 mld euro rocznych obrotów i zapewnia zatrudnienie blisko siedmiu milionom osób. Z perspektywy Komisji Europejskiej produkcja zwierzęca pozostaje więc strategicznym elementem europejskiej gospodarki i handlu.

Komisja przyznaje równocześnie, że intensywna hodowla wiąże się z istotnymi kosztami środowiskowymi. Ok. dwie trzecie emisji gazów cieplarnianych pochodzących z rolnictwa jest związane z hodowlą zwierząt, a sektor odpowiada również za większość emisji amoniaku oraz znaczną część zanieczyszczenia wód związkami azotu.

„Unijny sektor hodowli zwierząt stoi również przed wyzwaniami związanymi ze zrównoważeniem. Jest jednym z głównych źródeł emisji gazów cieplarnianych z rolnictwa, amoniaku i zanieczyszczenia substancjami biogennymi, co wpływa na klimat, powietrze, jakość wód i różnorodność biologiczną. Choć emisje systematycznie spadają, tempo tego spadku jest powolne” – czytamy w dokumencie przygotowanym przez KE.

UE w związku z tym proponuje przede wszystkim rozwiązania technologiczne, chce zwiększyć efektywność produkcji, wprowadzić nowe dodatki paszowe, rozwijać technologię biogazu czy lepiej gospodarować odchodami zwierząt. W zapisach nowej strategii nie pojawia się jednak kwestia nadrzędna – zmniejszenie liczby hodowanych zwierząt czy ograniczenie produkcji mięsa.

Czy UE promuje dietę roślinną?

Choć w debacie publicznej coraz częściej pojawia się postulat przechodzenia na dietę roślinną, Komisja Europejska nie proponuje strategii odchodzenia od produktów odzwierzęcych. Zamiast tego promuje „bardziej zrównoważony model żywienia”, w którym większą rolę mają odgrywać warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i rośliny strączkowe.

Uzupełniający strategię plan działania dotyczący białka zakłada rozwój europejskich upraw roślin wysokobiałkowych oraz zwiększenie ich wykorzystania zarówno w żywieniu ludzi, jak i zwierząt. Nie przewiduje jednak celów dotyczących ograniczenia spożycia mięsa ani zastępowania go dietą roślinną.

Widać kontrast między zaleceniami części naukowców i organizacji społecznych a kierunkiem polityki UE. Grupa Głównych Doradców Naukowych Komisji Europejskiej (GCSA) od lat wskazuje, że dla zdrowia i klimatu korzystniejsze byłoby zwiększenie spożycia produktów roślinnych oraz ograniczenie czerwonego i przetworzonego mięsa.

Podobne stanowisko prezentują liczne organizacje środowiskowe i prozwierzęce, które podkreślają, że żywność, którą spożywamy, ma ogromny wpływ zarówno na nasze zdrowie, jak i na środowisko. „W systemie żywnościowym przyszłości zrównoważona i zdrowa dieta musi stać się łatwą i przystępną cenowo opcją dla konsumentów” – podali przedstawiciele grupy GCSA ds. żywienia.

Przemysłowa skala chowu poraża

Na świecie hoduje się coraz więcej zwierząt. Z analizy przygotowanej przez koalicję organizacji Stop Financing Factory Farming wynika, że liczba ssaków i ptaków utrzymywanych w hodowlach wzrosła z 61,8 mld w 2006 r. do 94,9 mld w 2023 r. Oznacza to przyrost o około 33 mld zwierząt w ciągu 20 lat, czyli ponad 50 proc.

Autorzy raportu wskazują, że bez zmian w sposobie produkcji i konsumpcji żywności presja na środowisko będzie nadal rosła. Przedstawiciele organizacji Sinergia Animal uważają, że potrzebne jest stopniowe odchodzenie od diet opartych na dużym spożyciu mięsa. Zwraca również uwagę na rolę instytucji finansowych. Według danych przytoczonych w raporcie publiczne banki rozwoju przeznaczyły w 2024 r. około 1,23 mld dolarów na finansowanie intensywnej produkcji zwierzęcej.