UE zakazuje BPA w opakowaniach. Zmiany od 20 lipca

Nowe przepisy UE w sprawie BPA. Co się zmienia 20 lipca?

Od 20 lipca w całej Unii Europejskiej zacznie obowiązywać kolejny etap przepisów ograniczających stosowanie bisfenolu A (BPA) w materiałach mających kontakt z żywnością. Zmiany wynikają z rozporządzenia Komisji Europejskiej 2024/3190 z 19 grudnia 2024 roku, które weszło w życie 20 stycznia 2025 roku i rozpoczęło 18-miesięczny okres przejściowy dla producentów. Dotychczas BPA nie był całkowicie zakazany – obowiązywały przede wszystkim limity dotyczące ilości substancji mogącej przenikać do żywności, a bardziej rygorystyczne przepisy obejmowały głównie opakowania przeznaczone dla niemowląt i małych dzieci. Nowe regulacje odchodzą od takiego podejścia i zakazują celowego stosowania BPA oraz jego soli w większości materiałów wykorzystywanych podczas pakowania produktów spożywczych.

Od tego dnia nowe opakowania oraz wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością, które nie spełniają wymagań, nie będą mogły być po raz pierwszy wprowadzane do sprzedaży na terenie całej Unii Europejskiej, niezależnie od kraju ich produkcji. Z punktu widzenia przedsiębiorców największym wyzwaniem najbliższych miesięcy będzie zakończenie procesu certyfikacji nowych opakowań i dostosowanie całego łańcucha dostaw do obowiązujących przepisów.

Które produkty i opakowania znikną ze sklepów?

Bisfenol A (BPA) to związek chemiczny od lat wykorzystywany przy produkcji niektórych tworzyw sztucznych oraz żywic epoksydowych stosowanych jako powłoki ochronne wewnątrz metalowych opakowań. Można go było znaleźć między innymi w części butelek wielokrotnego użytku, pojemników do przechowywania żywności, dystrybutorów wody oraz w warstwie zabezpieczającej puszki z napojami i konserwami. Problem polega na tym, że BPA może stopniowo przenikać z opakowania do żywności, zwłaszcza podczas długiego przechowywania lub pod wpływem wysokiej temperatury. W 2023 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznał, że nawet niewielkie ilości tej substancji mogą mieć negatywny wpływ na układ odpornościowy.

Największe zmiany czekają producentów konserw, napojów oraz żywności o długim terminie przydatności do spożycia, gdzie żywice epoksydowe były stosowane najczęściej. Branża będzie musiała zastąpić dotychczasowe powłoki i materiały bezpieczniejszymi odpowiednikami, a podobne dostosowania obejmą także część producentów butelek, pojemników na żywność czy wyposażenia gastronomicznego.

Okres przejściowy a zapasy opakowań

Wejście w życie nowych przepisów nie oznacza, że 20 lipca wszystkie produkty w opakowaniach zawierających BPA znikną ze sklepów. Kluczowe znaczenie ma bowiem moment, w którym dane opakowanie zostało po raz pierwszy wprowadzone na rynek Unii Europejskiej. Od 20 lipca 2026 roku producenci nie będą mogli wprowadzać do obrotu nowych jednorazowych opakowań niespełniających wymagań, jednak opakowania, które znalazły się na rynku wcześniej, będzie można jeszcze przez rok wykorzystywać do pakowania żywności. Produkty umieszczone w takich opakowaniach będą mogły być następnie sprzedawane aż do wyczerpania zapasów, dlatego zmiany na sklepowych półkach będą następować stopniowo.

Unia Europejska przewidziała również dłuższy okres dostosowawczy dla części branż, w których zastąpienie BPA jest bardziej skomplikowane. Dotyczy to między innymi niektórych opakowań do konserw owocowych, warzywnych i rybnych oraz wybranych zastosowań przemysłowych, dla których ostateczne terminy przesunięto nawet do 2028 i 2029 roku. Dlatego przez pewien czas na rynku będą funkcjonowały równolegle produkty w starszych i nowych opakowaniach, o ile zostały legalnie wprowadzone do obrotu przed upływem wskazanych terminów. Sklepy nie będą musiały wycofywać takich produktów z półek, natomiast producenci i importerzy będą zobowiązani udokumentować, że ich nowe opakowania spełniają określone przepisami normy.