Węże, które latają. Naukowcy odkryli je w jaskiniach

Ich unikalność wynika z nietypowego sposoby poruszania się. Nie spodziewalibyśmy się bowiem zobaczyć węży w powietrzu. To gady pozbawione kończyn, które mimo tego sprawnie poruszają się czy po ziemi, czy po gałęziach. Wężoloty poszły jednak (nomen omen) krok dalej, bowiem opanowały sztukę poruszania się w powietrzu.

Jakim cudem? Wężoloty ma ruchome, rozciągliwe żebra. Potrafią je rozpościerać na boki niczym rusztowanie, na którym rozpinają skórę. Tak zyskują osobliwą powierzchnię nośną, na której opiera się ich zdolność do biernego lotu. Z tak rozpiętym na żebrach ciałem wąż potrafi rzucić się z drzewa i wykonać w miarę kontrolowany lot ślizgowy.

Dzięki temu sprawnie i szybko pokonuje odległości z drzewa na drzewo, bez konieczności spełzania z nich na ziemię i wspinania się na pień sąsiedni. Oszczędzają czas i energię. Potrafią w ten sposób przelecieć nawet kilkadziesiąt metrów.

Takie szybowanie przydaje się wężolotom również podczas pościgu za zdobyczą, którą stanowić mogą chociażby ptaki czy nadrzewne ssaki albo jaszczurki. Wąż w taki sposób skutecznie umyka też przed prześladowcami, potrafi uciec nawet największym wrogom nadrzewnych gadów – drapieżnym ptakom.

Pięć gatunków wężolotów zamieszkuje południową Azję. To chociażby wężolot zwyczajny zwany nadobnikiem ozdobnym, a także wężolot rajski i wężolot pręgowany. Dwa gatunki tych zwierząt mają zasięg ograniczony do niewielkich obszarów tropikalnej Azji – to Chrysopelea rhodopleuron z Celebesu i Moluków w Indonezji oraz Chrysopelea taprobanica z Cejlonu.

O wszystkich wiemy mało. Nie mamy pełnej wiedzy na temat tego, jak wygląda rozmnażanie i rytuały godowe tych węży oraz jak silny jest ich jad. Wiadomo, że samice składają do kilkunastu jaj. Wyprawa do jaskiń Batdambang w zachodniej Kambodży w pobliżu granicy z Tajlandią odkryła siedliska wężolotów nie w koronach drzew, ale właśnie w jaskiniach. To nowa, cenna informacja.

Odkrycie dotyczy nie tylko podziemnych siedlisk wężolotów, a również nowego gatunku trwożnic – jadowitych azjatyckich węży spokrewnionych w grzechotnikami. Niektóre z trwożnic mają niezwykle efektowne kolory, barwy zieleni czy błękitu.

Trwożnica znaleziona w Kambodży jest turkusowa i piękna. Nie została jeszcze opisana, ale dołączy do ponad 50 gatunków tych węży już rozpoznanych w różnych miejscach Azji. To chociażby trwożnica pospolita, trwożnica błotna z Birmy, Tajlandii i Malajów, trwożnica kanburyjska z Tajlandii, trwożnica nikobarska z Nikobarów czy trwożnica sumatrzańska i wiele innych.

Jak podaje „Fauna i Flora”, w Kambodży krajobrazy krasowe i jaskinie zajmują około 9 procent powierzchni kraju. Znaczna część kambodżańskich regionów jaskiniowych i skalistych pozostaje wciąż niezbadana.