Wygasa ostatni traktat o kontroli zbrojeń nuklearnych
Traktat New START wygasa w czwartek (5 lutego). Jak wynika z informacji zdobytych przez Politico, Rosja jeszcze we wrześniu proponowała Waszyngtonowi odnowienie porozumienia. Amerykańska administracja miała jednak unikać formalnej odpowiedzi. Donald Trump sugerował w rozmowie z „The New York Times”, że zamierza pozwolić na wygaśnięcie traktatu. – Jak wygaśnie, to wygaśnie. Zawrzemy lepsze porozumienie – powiedział. Wskazał, że częścią każdej nowej umowy tego typu powinny być także Chiny, które także rozbudowują swój potencjał nuklearny. Wygaśnięcie New START oznaczałoby, że pierwszy raz od ponad pół wieku nie obowiązywałby żaden traktat o kontroli broni jądrowej między Rosją a Stanami Zjednoczonymi. Oba kraje kontrolują łącznie 80 proc. wszystkich głowic jądrowych. – To nowy moment, nowa rzeczywistość – jesteśmy na to gotowi – mówił wiceminister spraw zagranicznych Rosji, Sierkiej Riabkow.
Niepokój w Moskwie
Jednak niektóre ostatnie wypowiedzi rosyjskich polityków wskazują, że Moskwa jest w rzeczywistości zaniepokojona brakiem porozumienia – zauważa CNN. Stacja przytacza przy tym słowa Dmitrija Miedwiediewa, który w 2010 roku podpisywał New START jako ówczesny prezydent Rosji. – Nie chcę mówić, że to (wygaśnięcie traktatu – red.) od razu oznacza katastrofę i wybuch wojny nuklearnej, ale i tak powinno to zaniepokoić wszystkich – mówił. – Po raz pierwszy Stany Zjednoczone i Rosja, dwa kraje posiadające największe arsenały nuklearne na świecie, zostaną bez fundamentalnego dokumentu, który ograniczałby i ustanawiał kontrolę nad tymi arsenałami. Uważamy, że to bardzo szkodliwe dla globalnego i strategicznego bezpieczeństwa – stwierdził z kolei rzecznik Kremla, Dmitrij Pieskow. Jak zwraca uwagę CNN, niepokój wyrażany przez Kreml ma charakter „egoistyczny i strategiczny” i jest efektem obaw przed potencjalnie nieograniczoną ekspansją nuklearną USA. „Z gospodarką i budżetem obronnym stanowiącym ułamek budżetu Waszyngtonu, Moskwa praktycznie nie ma szans na dotrzymanie kroku (Amerykanom – red.) – pogłębiając i tak już ogromną różnicę w sile i wpływach” – pisze dziennikarz stacji, Matthew Chance.
Sekretarz ONZ ostrzega
Tymczasem sekretarz generalny ONZ, Antonio Guterres, zaapelował do Stanów Zjednoczonych i Rosji, aby podpisały nowe porozumienie o kontroli zbrojeń nuklearnych. Zwrócił uwagę, że dotychczasowy traktat wygasa w „poważnym momencie dla międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa„. – Do zaprzepaszczenia osiągnięć gromadzonych przez dziesięciolecia nie mogło dojść w gorszym momencie – ryzyko użycia broni jądrowej jest najwyższe od dziesięcioleci – powiedział, cytowany przez „The Guardian”. W podobnym tonie wypowiedział się także Barack Obama. Według niego, wygaśnięcie tej umowy „może wywołać kolejny wyścig zbrojeń, który sprawi, że świat stanie się mniej bezpieczny”.
Czym jest traktat New START?
Rosyjsko-amerykański traktat o kontroli zbrojeń nuklearnych, znany jako Nowy START, został podpisany w 2010 roku przez ówczesnych prezydentów USA i Rosji – Baracka Obamę i Dmitrija Miedwiediewa. Dokument ustanowił limity dotyczące strategicznej broni jądrowej. Ograniczył liczbę rozmieszczonych głowic do 1550 po każdej stronie, przy czym nie mogło być więcej niż 700 wystrzeliwanych z lądu lub okrętu podwodnego pocisków rakietowych i bombowców oraz 800 wyrzutni. Traktat przewidywał również mechanizm wzajemnych inspekcji, dzięki którym każda ze stron mogła upewnić się, że porozumienie jest przestrzegane. W 2023 roku Władimir Putin zawiesił jednak udział Rosji w tym mechanizmie. Porozumienie mogło zostać przedłużone tylko raz i stało się to w 2021 roku, za rządów administracji Joe Bidena, dlatego obecnie konieczne byłoby wynegocjowanie nowego traktatu.
Dlaczego Stany Zjednoczone się na to nie zgadzają? Jak wskazuje Reuters, jednym z powodów może być chęć „uwolnienia się” od ograniczeń zawartych w dokumencie i rozpoczęcie rozbudowywania swojego arsenału nuklearnego w odpowiedzi na rosnący potencjał Chin. Inną teorię ma brytyjski „The Guardian”. „Niektórzy obserwatorzy twierdzą jednak, że wygaśnięcie umowy New START wynika nie tyle z ideologii, co z działań administracji Trumpa, w której zawodowi dyplomaci są odsuwani na boczny tor, bo po prostu nie mają wystarczających możliwości, aby wynegocjować skomplikowane porozumienie” – pisze dziennik. Z kolei sam Donald Trump sugerował w wywiadzie dla „The New York Times”, że możliwym rozwiązaniem byłoby opracowanie nowego traktatu, który obejmowałby także Chiny.
Przeczytaj także: Rosja złamała obietnicę. Rzeczniczka Białego Domu o reakcji Trumpa
Źródła:Reuters, „The Guardian”, CNN, Politico, „The New York Times”
