Żaba Xenohyla truncata zapyla rośliny. Pierwszy taki płaz świata

Xenohyla truncata należy do niedużych żab południowoamerykańskich zaliczanych do rzekotkowatych. To nadrzewne żaby, mieszkanki wilgotnego lasu tropikalnego Ameryki. Dwa rzadkie gatunki tych płazów spotykane są w Brazylii, a Xenohyla truncata jest zwierzęciem ograniczonym wyłącznie do lasów porośniętych przez rośliny bromeliowate w stanie Rio de Janeiro. To niewielki obszar, a żaba jest płazem tu endemicznym i rzadkim.

Można ją znaleźć w tzw. restingach, czyli porośniętych bromeliami wydmach nadmorskich u brzegów Brazylii. Południową granicę jego występowania określa wyspa Ilha da Marambaia, a północną stan Espirito Santo.

Jak się okazuje, na tym terenie żaba ta jest niezwykle istotnym i unikalnym zwierzęciem. W „Food Webs” można przeczytać badania na jej temat, które ogłaszają, że w wypadku tej żaby mamy do czynienia z pierwszym na świecie przypadkiem płaza, który jest nieprzypadkowym, ale metodycznym zapylaczem roślin. Jest to możliwe dlatego, że ten płaz jest zupełnym unikatem w swej gromadzie, która składa się niemal wyłącznie z drapieżników. Żaby polują na owady i inne bezkręgowce, a więksi ich przedstawiciele – także na małe kręgowce. Tymczasem jest Xenohyla truncata roślinożerna.

Nie jest tak, że zwierzę nie jada bezkręgowców, ale zwłaszcza w porze deszczowej dieta tej żaby składa się w 60 proc. z roślin, głównie owoców. To rzadko spotykane u płazów. Wygląda na to, że Xenohyla truncata  jest jednym z dwóch gatunków płazów bezogonowych (obok Euphlyctis hexadactyla z Indii i Cejlonu), u których dieta dorosłych osobników składa się choć częściowo z roślin.

Efekt tego jest taki, że płaz doskonale nadaje się do zapylania roślin. Jak piszą naukowcy z Brazylii, którzy badali te zwierzęta, żaby zjadają różne części roślin, spożywając owoce, struktury kwiatowe i nektar. Potrafią go wysysać z kielichów kwiatów, co jest zupełnym ewenementem u płazów. Wtedy ziarna pyłku przylegają do głowy i grzbietu żaby, co czyni tę rzekotkę skutecznym zapylaczem. Na dodatek zjedzone owoce skutkują tym, że zwierzę rozsiewa nasiona wraz z odchodami, zatem przysługuje się roślinom w dwójnasób.

Rośliny, a zwłaszcza ich nektar okazują się także dla żaby niezwykle przydatnym ładunkiem substancji odżywczych w okresie rozrodczym, gdy płaz potrzebuje dużo energii. Zdołał ewolucyjnie przystosować się do diety roślinnej, co gwarantuje mu sukces i przetrwanie na tym ograniczonym obszarze leśnym Ameryki Południowej. Żaba potrafi zmieniać swoją dietę w zależności od potrzeb i pory roku oraz dostępności pokarmu.