Zmiana czasu w 2026 roku już w marcu. W Sejmie czeka rewolucyjny projekt

Rozmowy na temat zniesienia zmiany czasu trwają od kilku lat. W 2018 roku Komisja Europejska przeprowadziła konsultacje społeczne w tej sprawie. 84 proc. uczestników było za zniesieniem zmiany sezonowej. Wybuch pandemii koronawirusa zamroził dalsze prace.

W zeszłym roku posłowie PSL i Trzeciej Drogi złożyli w Sejmie projekt zmiany w ustawie o czasie urzędowym. Zakłada on ustanowienie jako całorocznie obowiązującego czasu letniego środkowoeuropejskiego.

Poselski projekt w październiku został skierowany do dalszych prac w Sejmie. 

– Projekt uzyskał pozytywną opinię Komisji Ustawodawczej, choć pojawiły się rozbieżności w ekspertyzach – wyjaśnia Interii poseł Michał Pyrzyk (PSL-Trzecia Droga), który jest przedstawicielem wnioskodawców poselskiego projektu ustawy.

– Wcześniejsza opinia Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji wskazywała, że projekt jest zgodny z prawem unijnym. Z kolei druga analiza biura oceniającego skutki regulacji, która w sposób bardziej funkcjonalny odnosiła się do prawa unijnego, uznała projekt za niezgodny z traktatami unijnymi. Mimo to Komisja Ustawodawcza zaopiniowała go pozytywnie.

W październiku projekt skierowano do pierwszego czytania w Komisji Gospodarki i Rozwoju, jednak termin tego czytania nie został jeszcze wyznaczony. – Podejrzewam, że kwestia domniemanej niezgodności z prawem Unii Europejskiej wpłynęła na dalszy bieg prac. Jeśli Komisja zajmie się projektem, może to zakończyć się uchwaleniem dezyderatu, czyli postulatu skierowanego do ministra rozwoju i technologii oraz do całego rządu, aby wystąpić do Komisji Europejskiej o przyspieszenie prac nad likwidacją zmian czasu – mówi Pyrzyk.

Projekt był dla wnioskodawców istotny już wcześniej – składano go w poprzednich latach. – Wynika on z sondaży, według których ponad 90 proc. Polaków opowiada się za ujednoliceniem czasu. Choć pojawiają się różnice zdań co do wyboru między czasem letnim a zimowym, więcej zwolenników ma formuła czasu letniego. Polacy tego chcą – uważa poseł.

Według polityka ujednolicenie czasu na letni to kwestia czasu. Ostatecznie sprawa zależy od regulacji unijnych. – Aby zmiany mogły wejść w życie, konieczne jest „zielone światło” ze strony Komisji Europejskiej oraz państw członkowskich, ponieważ kwestie czasu muszą być ujednolicone w ramach Unii. Ewentualne przyjęcie dezyderatu przez Komisję Gospodarki i Rozwoju mogłoby stanowić formę przypomnienia lub nacisku na Komisję Europejską, by przyspieszyła prace. Jednocześnie wszyscy mają świadomość, że obecnie nie jest to kwestia priorytetowa – mówi.

„Dwukrotna zmiana czasu w każdym roku nie znajduje obecnie uzasadnienia społecznego ani ekonomicznego” – podkreślano w poselskim projekcie. Dodano, że zmiana jest przyczyną „cyklicznego chaosu w funkcjonowaniu gospodarki i poszczególnych podmiotów”.

Ma także zły wpływ na funkcjonowanie naszych organizmów.

– Wiosenna zmiana czasu skraca dobę o godzinę, a to oznacza, że automatycznie mamy o godzinę mniej snu – mówi Interii lek. Magda Kaczor, specjalistka w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży oraz ekspertka medycyny snu. – Jeśli nie podejmiemy świadomych działań, by ten czas zrekompensować, dochodzi do niewielkiej, ale realnej deprywacji snu. W praktyce możemy czuć się tak, jakbyśmy położyli się później niż zwykle albo spędzili wieczór na imprezie, a następnego dnia musieli wcześnie wstać do pracy.

Członkini Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem wymienia niektóre łagodne objawy: senność, rozbicie, pogorszenie koncentracji.

– W przypadku osób prowadzących nieregularny tryb życia skutki te mogą być znacznie silniejsze – zaznacza.

Ekspertka przytacza przykłady: – Statystyki pokazują, że dzień po zmianie czasu wiąże się ze wzrostem liczby wypadków oraz większą liczbą konsultacji kardiologicznych. Dotyczy to przede wszystkim osób predysponowanych, czyli takich, u których już wcześniej występowały czynniki ryzyka.

Zmiana czasu ma też pozytywne aspekty, np. dla osób pracujących międzynarodowo. Przez kilka tygodni różnica czasowa między Europą a Stanami Zjednoczonymi jest mniejsza.

Wiosenna zmiana czasu jest z kolei korzystniejsza dla osób pracujących w nocy, ponieważ pracują o godzinę krócej.

Jak możemy samodzielnie radzić sobie ze skutkami zmiany czasu? – Jeśli prowadzimy regularny tryb życia – kładziemy się spać i wstajemy mniej więcej o stałych porach – wystarczy położyć się kilkanaście-kilkadziesiąt minut wcześniej i pozwolić sobie na chwilę dłuższego odpoczynku. Gorzej sytuacja wygląda u osób pracujących zmianowo, chronicznie niewyspanych czy zmagających się z problemami emocjonalnymi. Dla nich nawet jedna godzina mniej snu może być wyraźnie odczuwalna i bardziej obciążająca – mówi lek. Magda Kaczor.

Zwraca uwagę na najbardziej wrażliwą na zmiany grupę, czyli seniorów. szczególnie tych z chorobami współistniejącymi. – Nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy choroba wieńcowa zwiększają podatność na skutki zaburzeń rytmu dobowego. Sam wiek jednak nie jest decydujący – zdrowy, aktywny senior może przejść zmianę czasu niemal bez odczuwalnych konsekwencji.

Sen jest niezwykle ważnym czynnikiem dla utrzymania naszego dobrostanu, ile zatem snu potrzebujemy, aby czuć się wypoczętym? – Nie ma jednej uniwersalnej normy. Przyjmuje się, że zdrowa dorosła osoba potrzebuje od 6 do 10 godzin snu na dobę. Zapotrzebowanie zależy od stylu życia i stanu zdrowia – podkreśla Kaczor.

Sama odpowiednia długość snu to jednak nie wszystko. Ważna jest też jego jakość. – Kluczowe znaczenie ma zdrowy styl życia: regularna aktywność fizyczna, zbilansowana dieta oraz unikanie ciężkich posiłków przed snem. Gdy organizm intensywnie trawi w nocy, trudniej wejść w fazę snu głębokiego, odpowiedzialną za pełną regenerację. W efekcie proporcjonalnie więcej czasu spędzamy w fazie REM, w której pojawiają się sny, a 90 proc. z nich to koszmary.

W Unii Europejskiej na czas letni przechodzi się w ostatnią niedzielę marca, a na czas zimowy w ostatnią niedzielę października.