Zawyją syreny dla upamiętnienia powstania w getcie. „Charakter symboliczny i techniczny”

Stołeczny ratusz przekazał, że syreny systemu ostrzegania i alarmowania zostaną włączone o godz. 12.00 i przez minutę będą emitować ciągły sygnał. Wyjaśnił, że upamiętnią bohaterów powstania w getcie warszawskim, a jednocześnie będzie to test działania systemu ostrzegania w stolicy. Mieszkańcy nie muszą podejmować żadnych działań, włączenie syren ma charakter symboliczny i techniczny.

Warszawskie getto było największym spośród założonych przez Niemców. W 1940 okupanci ogrodzili murem część centrum Warszawy i stłoczyli tam prawie pół miliona Żydów ze stolicy i okolic. W nocy z 18 na 19 kwietnia 1943 r., w święto Pesach, getto warszawskie otoczyły niemieckie oddziały wojskowe. Z samego rana Niemcy wkroczyli do getta z zamiarem jego ostatecznej likwidacji. Członkowie żydowskich organizacji zbrojnych – Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) z jej dowódcą Mordechajem Anielewiczem oraz Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW) dowodzonego przez Pawła Frenkla i Leona Rodala – stanęli do walki o godność.

Przez prawie miesiąc Niemcom nie udało się opanować warszawskiego getta

W walkach wzięło udział ok. tysiąca słabo uzbrojonych powstańców. Niemcy przeciwstawili im ponad 2 tys. żołnierzy Wehrmachtu, SS oraz pomocniczych oddziałów ukraińskich, litewskich i łotewskich. Przeciwko powstańcom użyte zostały pojazdy opancerzone oraz artyleria.

Przez prawie miesiąc Niemcom nie udało się opanować warszawskiego getta. Najcięższe walki toczyły się w rejonie ul. Zamenhoffa i Nalewek oraz na pl. Muranowskim. Niemcy systematycznie posuwali się w głąb getta. Paląc, i niszcząc dom po domu, zmuszali ludność cywilną do opuszczania bunkrów i schronów.

8 maja Anielewicz i kilkudziesięciu powstańców zostało otoczonych. Nielicznym Żydom udało się wydostać kanałami z płonącego getta. 16 maja 1943 r. Niemcy wysadzili Wielką Synagogę przy ul. Tłomackie. Getto warszawskie przestało istnieć.

Ile osób zginęło podczas powstania w getcie warszawskim?

Według raportów generała SS Jurgena Stroopa od 20 kwietnia do 16 maja 1943 r. w wykrytych i zlikwidowanych bunkrach znajdowało się ponad 56 tys. Żydów. Około 6 tys. zginęło na miejscu w walce, na skutek pożarów czy zaczadzenia. Kolejnych 7 tys. Żydów esesmani zamordowali na terenie getta, a tyle samo osób wysłano do Treblinki, gdzie zostały zgładzone. Pozostała część (czyli ok. 36 tys.) została wysłana do innych obozów, przede wszystkim do Auschwitz i Majdanka.

Straty niemieckie wynieść miały, według tych samych raportów, kilkunastu zabitych i kilkudziesięciu rannych. Źródła żydowskie i polskie podają, że były one kilkakrotnie wyższe. Powstanie w warszawskim getcie rozbudziło wolę walki w innych ośrodkach. Do wystąpień zbrojnych, jednak na dużo mniejszą skalę, doszło m.in. w gettach w Białymstoku, Będzinie, Częstochowie i Wilnie.

Spośród około 60 osób, które tworzyły Archiwum Ringelbluma wojnę przeżyły trzy. I tylko jedna wiedziała, gdzie je ukryto. Mija 83. rocznica powstania w getcie warszawskim. Pisze Marta Grzywacz na Wyborcza.pl