Przekonanie, że w Polsce firmy są objęte 19-procentową stawką podatku CIT okazuje się błędne. Raport Grant Thornton wyraźnie pokazał, że średnia efektywna stawka podatkowa (ESP) dla największych spółek notowanych na GPW w 2024 roku wyniosła aż 33 proc.
Kolejna informacja z raportu jest jeszcze bardziej zaskakująca – stawka podatkowa CIT jest teraz o prawie 7 pkt proc. wyższa od średniej z ostatniej dekady. Jest też wyższa niż w 2022 roku (28 proc.) i w 2023 roku (30 proc.). Jak to możliwe?
Większy podatek CIT niż w przepisach – takie cuda tylko w Polsce
Autorzy raportu wskazują, że to nie jest jednorazowe odchylenie od obowiązujących przepisów, ale co gorsza utrwalony trend wynikający ze złożoności polskiego systemu podatkowego, ograniczeń w rozliczaniu kosztów oraz struktury wyników finansowych firm.
Innymi słowy, realne obciążenia podatkowe przedsiębiorstw i grup kapitałowych są znacznie bardziej złożone niż wynikałoby to z samej nominalnej stawki podatku. „Poziom niemal dwukrotnie wyższy niż nominalna stawka 19 proc. to dowód, że polski system podatkowy jest jednym z najbardziej złożonych, nieprzewidywalnych i zarazem najbardziej obciążających w Europie” – można przeczytać w raporcie „Podatkowa rzeczywistość Grup Kapitałowych” (edycja IV, grudzień 2025).
Autorzy zwracają uwagę, że taka konstrukcja systemu przekłada się bezpośrednio na trudności w planowaniu finansowym, zarządzaniu rentownością oraz na realne obniżenie zysków netto przedsiębiorstw.
Spółki Skarby Państwa są jeszcze bardziej obciążne podatkiem PIT – mimo strat
W części raportu dotyczącej spółek Skarby państwa są kolejne zaskakujące wnioski: „W 2024 roku efektywna stawka podatkowa tych grup wyniosła 54 proc. – najwięcej w historii badania”. Autorzy badania zaznaczyli, że „1/3 podmiotów państwowych z przebadanej grupy zaliczyła w 2024 roku stratę, a mimo to uiściła podatek”, co dodatkowo obrazuje złożoność mechanizmów podatkowych i ich wpływ na wyniki finansowe spółek.
W poprzednich latach to firmy z kapitałem zagranicznym były obciążone wyższymi podatkami, jednak obecnie sytuacja uległa zmianie. Wskaźnik efektywnej stawki podatkowej (ESP) dla podmiotów krajowych wzrósł do 34 proc. i jest o 3 punkty procentowe wyższy niż w przypadku firm zagranicznych.
O niekorzystnej sytuacji świadczy również niska pozycja Polski w rankingach oceniających konkurencyjność systemów podatkowych krajów OECD. Zgodnie z najnowszym International Tax Competitiveness Index, Polska zajmuje 35. miejsce na 38 badanych państw, co oznacza spadek o cztery pozycje w porównaniu z poprzednim rokiem. W zestawieniu opracowanym przez Tax Foundation gorzej oceniono jedynie Kolumbię, Włochy i Francję.
