Mniej biurokracji w ochronie środowiska. Sejm zmienia zasady

Sejm przyjął 8 października 2026 r. projekt nowelizacji Prawa ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, przygotowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Ustawa, oznaczona numerem UDER44, jest częścią rządowych działań deregulacyjnych. Jej głównym celem jest uproszczenie procedur administracyjnych przy jednoczesnym utrzymaniu obowiązujących standardów ochrony środowiska.

Zmiany dotyczą przede wszystkim pozwoleń zintegrowanych, kompetencji organów ochrony środowiska oraz przebiegu kontroli. W praktyce mają ograniczyć powielanie czynności urzędowych, uporządkować podział zadań między instytucjami i zapewnić kontrolowanym podmiotom więcej czasu na odniesienie się do ustaleń inspektorów.

Mniej formalności przy pozwoleniach zintegrowanych

Jedna z istotniejszych zmian dotyczy procedury związanej z publikacją nowych konkluzji BAT, czyli dokumentów określających najlepsze dostępne techniki ograniczania negatywnego wpływu instalacji przemysłowych na środowisko.

Dotychczas po opublikowaniu nowych konkluzji BAT urzędy musiały analizować warunki obowiązujących pozwoleń zintegrowanych. Nowelizacja ma zlikwidować ten dodatkowy etap. Ocena wymagań będzie prowadzona podczas rozpatrywania wniosku o wydanie lub zmianę pozwolenia.

Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami organ w ciągu 60 dni poinformuje prowadzącego instalację o nowych wymaganiach i wezwie go do złożenia wniosku o zmianę pozwolenia albo przedstawienia analizy wykazującej, że dostosowanie instalacji nie jest konieczne.

Konkluzje BAT określają m.in. techniki ograniczania emisji zanieczyszczeń, wymagania dotyczące efektywności energetycznej oraz zasady monitorowania oddziaływania instalacji na środowisko. Zmiana ma więc uprościć administracyjną obsługę nowych wymagań, nie znosząc obowiązku dostosowania działalności do właściwych standardów środowiskowych.

Kto będzie wydawał pozwolenia dla instalacji LNG i energetyki jądrowej?

Nowelizacja porządkuje również właściwość organów wydających pozwolenia zintegrowane dla instalacji regazyfikacji skroplonego gazu ziemnego (LNG) oraz instalacji towarzyszących obiektom energetyki jądrowej.

Chodzi m.in. o instalacje spalania paliw i awaryjne źródła zasilania w energię elektryczną. Zadania związane z wydawaniem pozwoleń mają realizować wyspecjalizowane organy ochrony środowiska: starosta, marszałek województwa albo regionalny dyrektor ochrony środowiska – w zależności od rodzaju i właściwości danej sprawy.

Celem jest uporządkowanie kompetencji administracji i zapewnienie, by postępowania dotyczące tego rodzaju instalacji były prowadzone przez organy właściwe dla danego typu przedsięwzięcia.

Kontrole środowiskowe także na polskich obszarach morskich

Zmiany obejmą również działalność wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. Nowe przepisy mają jednoznacznie określić podział kompetencji między Pomorskim i Zachodniopomorskim Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w zakresie kontroli prowadzonych na polskich obszarach morskich.

Inspektorzy będą mogli także współpracować z organami administracji morskiej. Ma to ułatwić prowadzenie kontroli i ograniczyć wątpliwości dotyczące właściwości poszczególnych instytucji.

Nowelizacja przewiduje również zmiany w procedurze kontroli przestrzegania przepisów ochrony środowiska i gospodarowania wodami. Kontrolowane podmioty mają zyskać możliwość zapoznania się z protokołem kontroli i zgłoszenia uwag przed zakończeniem postępowania.

Organ będzie miał siedem dni na rozpatrzenie zgłoszonych uwag. Jeśli uzna je za zasadne, protokół zostanie odpowiednio zmieniony lub uzupełniony.

Rozwiązanie ma zapewnić kontrolowanym podmiotom większą możliwość odniesienia się do ustaleń inspektorów, a jednocześnie zapobiegać wykorzystywaniu tej procedury do nieuzasadnionego przedłużania kontroli.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami ustawa ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Samo przyjęcie jej przez Sejm nie oznacza jeszcze, że nowe zasady zaczęły obowiązywać – konieczne jest zakończenie dalszych etapów procesu legislacyjnego oraz ogłoszenie ustawy.

Nowelizacja wpisuje się w szerszy proces upraszczania przepisów administracyjnych. Dla przedsiębiorców oznacza przede wszystkim zmianę sposobu prowadzenia części postępowań środowiskowych, a dla urzędów – ograniczenie niektórych powtarzalnych czynności i doprecyzowanie kompetencji. Skutki reformy będą zależeć od tego, jak nowe rozwiązania zostaną zastosowane w praktyce.