Nowo opisany gatunek, Dianjunus rex, rośnie w głębi lasów prowincji Junnan (Chiny). Grzyb ten wytwarza pionowe owocniki, osiągające do 50 cm wysokości, i masę do 2,2 kg. To największe znane owocniki w obrębie typu workowców (Ascomycota).
Nowy, wielki grzyb Dianjunus rex odkryty w Chinach
„Ten niezwykły gatunek reprezentuje nową rodzinę grzybów, Dianjunaceae, i stanowi unikalne źródło wiedzy na temat ewolucji ekstremalnych form budowy grzybów” – powiedziała dr Indunil C. Senanayake, profesor nadzwyczajna w Banku Zasobów Genowych Dzikich Gatunków przy Instytucie Botaniki w Kunmingu (Chiny) i główna autorka nowego badania.
„Odkrycie to pokazuje, jak wiele jeszcze pozostaje do odkrycia w kwestii różnorodności biologicznej grzybów w lasach Azji Wschodniej” – wskazała prof. Senanayake.
Podczas badań terenowych prowadzonych w lasach iglastych klimatu umiarkowanego w pobliżu miejscowości Damaidi i Yipinglang oraz w tropikalnym lesie deszczowym koło Nanbang, naukowcy z Kunmingu natrafili na duże, białawe owocniki (tzw. stromaty), ewidentnie należące do nieznanego gatunku workowca.
Wyrastały one ze zdrewniałych korzeni dębu korkowego (Quercus variabilis). Workowce (Ascomycetes) to największa grupa grzybów, licząca ponad 64 000 gatunków. Nie wytwarzają typowych owocników kapeluszowych; zamiast tego uwalniają zarodniki z drobnych struktur przypominających woreczki, znajdujących się wewnątrz lub na powierzchni ich owocników.
Naukowcy zebrali owocniki i zdeponowali okazy referencyjne w zbiorach Instytutu Botaniki w Kunmingu. Hodowali zarodniki na pożywkach, aby zbadać morfologię grzyba, a także zsekwencjonowali jego genom, w tym zestaw genów kodujących białka.
Wyniki analiz genetycznych, potwierdzone badaniami morfologicznymi, wykazały, że grzyb ten reprezentuje nowy gatunek, nowy rodzaj, a nawet nową rodzinę (Dianjunaceae) w obrębie rzędu Xylariales. Autorzy nadali mu nazwę Dianjunus rex, nawiązując do jego imponujących rozmiarów oraz starożytnego królestwa Dian.
Najbliższym znanym krewnym „D-rex” jest raczej nieopozorny Graphostroma platystoma, występujący na martwym drewnie drzew liściastych na całej półkuli północnej i stanowiący odrębną rodzinę Graphostromataceae.
Grzyby z rzędu Xylariales są znane z wytwarzania enzymów oraz innych substancji zdolnych do rozkładu złożonych cząsteczek roślinnych. Enzymy te mogą również pomagać „D-rex” w trawieniu martwego drewna.
Dzięki analizie DNA nowego gatunku metodą „zegara molekularnego”, i porównaniu go z genomami setek grzybów o znanym wieku ewolucyjnym, autorzy oszacowali, że rodzina Dianjunaceae wykształciła się około 65 milionów lat temu, zaledwie milion lat po wielkim wymieraniu na granicy kredy i paleogenu, które doprowadziło do zagłady dinozaurów oraz niezliczonych innych gatunków zwierząt i roślin.
„Ten moment w czasie rodzi intrygującą hipotezę. Po wielkim wymieraniu lasy przeszły gwałtowne zmiany, w tym nagłe pojawienie się ogromnych ilości martwej materii roślinnej” – zaznaczyła Senanayake. „Dla grzybów rozkładających drewno takie zaburzenia środowiskowe mogły stworzyć nowe możliwości”.
Dotychczasowi rekordziści wśród owocników workowców mierzyli od 20 do 30 cm wysokości. „Owocnik górujący nad otaczającą roślinnością i ściółką może zapewniać skuteczniejsze rozprzestrzenianie zarodników przez wiatr w gęstych lasach. Jednak tak duża struktura wymaga znacznych nakładów energii, co sugeruje, że strategia ta wyewoluowała prawdopodobnie tylko tam, gdzie korzyści ekologiczne przeważały nad kosztami” – postawiła hipotezę Senanayake.
Naukowcy przewidują, że w subtropikalnych rejonach Chin czekają na odkrycie kolejne gatunki grzybów.
„Region ten łączy w sobie wyjątkową różnorodność siedlisk, stabilność klimatyczną oraz złożone interakcje biotyczne, które sprzyjają różnicowaniu się grzybów. Historycznie jednak różnorodność grzybów w tych ekosystemach była niedoszacowana ze względu na trudności logistyczne związane z pobieraniem próbek w terenie, sezonowy i skryty charakter wytwarzania owocników oraz dawny nacisk na grzyby o znaczeniu gospodarczym” – podsumowuje Senanayake.
