Pod koniec maja prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski ogłosił, że nadał imię „Bohaterów UPA” Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” Sił Operacji Specjalnych Sił Zbrojnych Ukrainy. Decyzja ta wywołała falę krytyki w Polsce. Prezydent Nawrocki zaproponował, aby jednym z punktów zwołanego na 8 czerwca posiedzenia Kapituły Orderu Orła Białego było odebranie tego odznaczenia ukraińskiemu prezydentowi.
W poniedziałek Leśkiewicz poinformował, że Kapituła przedstawiła uczestniczącemu w jej obradach Karolowi Nawrockiemu opinię w tej sprawie. Dodał, że prezydent podejmie decyzję „w odpowiednim czasie”.
Leśkiewicz: Opinia pana prezydenta jest wszystkim znana
W piątek Leśkiewicz pytany w Polsce24, czy Karol Nawrocki podjął już decyzję w tej kwestii, odparł, że prezydent zakomunikował już dwa tygodnie temu, jakie jest jego stanowisko, jeżeli chodzi o odznaczenie nadane kilka lat temu prezydentowi Zełenskiemu. Nawrocki stwierdził wtedy, że „gloryfikowanie UPA jest rzeczą, która dostarczyła rosyjskiej propagandzie wiele tlenu do dezinformacji”. – Poczekamy jeszcze kilka dni na ostateczne rozstrzygnięcie, natomiast opinia pana prezydenta jest wszystkim znana – dodał Leśkiewicz.
Leśkiewicz był także dopytywany, czy w jego ocenie prace poszukiwawcze prowadzone w Hucie Pieniackiej są zagrożone w obliczu sytuacji, w jakiej są obecnie relacje polsko-ukraińskie w kontekście historycznym.
– Raczej jesteśmy spokojni o to, że te prace poszukiwawcze będą się odbywały na terenie Ukrainy – powiedział rzecznik prezydenta. – Z tego, co wiemy, na razie te prace trwają i to jest wymierny efekt spotkania prezydenta Karola Nawrockiego z prezydentem Zełenskim 19 grudnia ubiegłego roku – dodał. Podkreślił, że po tamtym spotkaniu, w trakcie którego prezydent Nawrocki „wyraźnie powiedział, na czym mu zależy, jeżeli chodzi o politykę historyczną – na prowadzeniu prac poszukiwawczych i ekshumacyjnych” – pojawiło się kilka zgód na takie działania.
Rzecznik prezydenta: Mam nadzieję, że ekshumacje nie zostaną wstrzymane
W tym kontekście Leśkiewicz wspomniał o wydanej w ubiegłym tygodniu przez władze Ukrainy zgodzie na ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni ukraińskich nacjonalistów w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej na Wołyniu. Ekshumacje te mają odbyć się jeszcze w tym roku.
– Mam nadzieję, że te prace nie zostaną zatrzymane, chociaż one na kilka lat rzeczywiście były wstrzymane decyzją władz Ukrainy. Ale nawet jeśli Ukraińcy mieliby zatrzymać te prace, bo na przykład pan prezydent Karol Nawrocki zdecyduje ostatecznie już o odebraniu [Orderu] Orła Białego [prezydentowi Zełenskiemu], warto to poświęcić, żeby nie doprowadzać do sytuacji, w której ukraińska armia ma za patronów zbrodniarzy z UPA – oświadczył Leśkiewicz.
Kiedy prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu?
Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 roku przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Nadawanie odznaczeń jest prerogatywą prezydenta. Prezydent nadaje ordery z własnej inicjatywy lub na wniosek premiera oraz Kapituły orderów. Według ustawy o orderach i odznaczeniach prezydent może podjąć decyzję o pozbawieniu orderu na wniosek m.in. kapituły oraz z własnej inicjatywy po zasięgnięciu opinii odpowiedniej kapituły, w razie stwierdzenia, że „nadanie orderu lub odznaczenia nastąpiło w wyniku wprowadzenia w błąd albo odznaczony dopuścił się czynu, wskutek którego stał się niegodny orderu lub odznaczenia”.
Redagowała Kamila Cieślik
