Chodzi o wysunięcie skraju naszej strefy obrony powietrznej nad terytorium Ukrainy. Czyli żeby zaczynać proces zwalczania rosyjskich rakiet i dronów zmierzających ku naszej granicy, jeszcze na ukraińskim niebie. Na przykład 50 kilometrów w głąb Ukrainy, co w przypadku rakiet manewrujących Ch-101, dałoby naszemu wojsku kilka dodatkowych minut na reakcję.

Problem w tym, że oznaczałoby to właściwie bezpośrednie zaangażowanie się w wojnę sił NATO. Wiązałoby to się z licznymi ryzykami, na które od lat Sojusz jako całość nie miał ochoty.


Zobacz wideo

Wieliński: To jest kretynizm mówić, że coś nie dotyczy Europy

Kiedy czasu brakuje…

Rakiety manewrujące i drony odrzutowe w rodzaju tych, które dzisiaj nie pierwszy raz spadły na Polskę, poruszają się z prędkościami rzędu 800-900 km/h. To 13-15 kilometrów w minutę. Rudnik nad Sanem, gdzie miała dzisiaj spaść jedna z rakiet Ch-101, to około 80 km od granicy. Tarnawa-Kolonia, gdzie taka sama spadła latem, to około 90-100 km. Dotychczas większość rosyjskich intruzów dociera na tego rodzaju odległości. Rakiety i drony odrzutowe pokonają je w 5-8 minut. Czym innym są proste drony z napędem śmigłowym jak Gierań-2 czy Gerbera-1, które latają kilka razy wolniej. Te jednak wleciały nad Polskę tylko raz w 2025 roku. I niektóre z nich były przechwytywane przez samoloty sojusznicze.

Czas na reakcję jest więc w tego rodzaju sytuacjach bardzo ważny. Dlatego od lat Polska i NATO współpracują z ukraińskim centrum dowodzenia obroną powietrzną kraju. Ukraińcy mają nam przekazywać informacje o sytuacji na ich niebie, zwłaszcza o wykrytych obiektach zmierzających ku granicy. Do tego nad południowo wschodnią Polską w czasie rosyjskich ataków są latające radary NATO lub polskie. Uderzenia Rosjan nie są bowiem niespodziewane, zwłaszcza te przy użyciu rakiet manewrujących. Zawczasu o nich wiemy dzięki obserwacji ruchów ich bombowców strategicznych i przygotowaniom w bazach. Będące na stanowisku latające radary mogą zaglądać nawet kilkaset kilometrów nad Ukrainę, lecąc nad Polską. Informacje z nich, wraz z informacjami od Ukraińców, dają więc ostrzeżenie.

Tak jak teraz szef Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych generał Ireneusz Nowak mówił, że 11 obiektów uznano za potencjalne zagrożenie, z czego ostatecznie trzy przekroczyły granicę. Problem w tym, że praktycznie do ostatniego momentu nie wiadomo, które z nich polecą nad Polskę. Na przykład tej nocy Rosjanie atakowali Lwów i położoną na północ od niego dużą elektrownię we wsi Dobrotwór. Do granicy jest stamtąd około 35 kilometrów. Czyli dla Ch-101, która odłączy się od kilku innych i nie wbije się w elektrownie, ale poleci na Polskę, to trochę ponad 2 minuty lotu. Znów kwestia minimalnego czasu na reakcję.

Do tego dochodzi kwestia tego, jak ta reakcja musi wyglądać. W praktyce przechwycenia tego rodzaju celów muszą wykonywać myśliwce, bo naziemne systemy przeciwlotnicze bronią konkretnych obiektów strategicznych. Na przykład lotniska w Rzeszowie. Do tego w warunkach pokojowych obowiązują restrykcyjne procedury co do użycia amunicji bojowej. Pilot przykładowego F-16 krążącego w rejonie granicy w oczekiwaniu na Ch-101, musi upewnić się, że to rzeczywiście jest Ch-101, a nie na odlew posłać w jego kierunku pocisk powietrze-powietrze. Oznacza to w praktyce konieczność zbliżenia się do pocisku na kilka kilometrów i najlepiej zobaczenie go poprzez kamery działające w podczerwieni. Potem musi jeszcze zapaść decyzja w dowództwie, że warto ryzykować strzelanie, bo rakieta ma kurs np. na miasto czy jakiś ważny obiekt. Wszystko to wymaga czasu, a ciągle mówimy o kilku, może kilkunastu minutach.

… można się przesunąć

W warunkach idealnych teoretycznie można by ustawić na granicy co kilkanaście kilometrów baterię systemu obrony przeciwlotniczej Narew, który pomyślano między innymi do takich zastosowań. Problem w tym, że nawet przy użyciu linii prostych biegnących od Bieszczad przez Hrubieszów po Włodawę, mowa o około 250 kilometrach. Oznaczałoby to nawet kilkanaście baterii Narwi. Na razie mamy 2. Kilkanaście gotowych do użycia mamy mieć na początku przyszłej dekady. Przy czym i tak byłaby to pojedyncza, płytka linia obrony. Do przygotowania wielowarstwowej obrony trzeba by takich baterii więcej, plus dodatkowo systemy obrony na jeszcze krótszych dystansach. Do tego moglibyśmy strzelać tylko do rzeczy, które wlecą nad Polskę, co w praktyce czyni całkowitą obronę obszaru tuż przy granicy właściwie nierealną z powodu fizyki. Ogólnie rzecz biorąc kontrowersyjna wielka inwestycja sił i środków, których nie mamy i jeszcze lata nie będziemy mieć.

Dlatego już od początku wojny pojawiają się propozycje, żeby wysunąć skraj naszego systemu obrony przeciwlotniczej nad Ukrainę. Pozwoliłoby to wcześniej zaczynać proces ewentualnego przechwycenia. Jeszcze w 2022 roku proponował to między innymi emerytowany generał Stanisław Koziej, sugerując na przykład 50 kilometrów. W 2024 roku Ukraińcy otwarcie to proponowali słowami ówczesnego ministra spraw zagranicznych Dmytro Kuleby. W lipcu tegoż roku podpisano nawet porozumienie rządów Polski i Ukrainy w sprawie „dialogu” i „oceny” takiego rozwiązania. Dla Ukraińców byłoby to bardzo korzystne, bo nie tylko zyskaliby dodatkową ochronę pasa przygranicznego, ale też bardziej wciągnęli NATO w konflikt. Podobne sugestie pojawiały się potem regularnie ze strony władz Polski i Ukrainy, ale za każdym razem kończyły się tym samym. Naszym stwierdzeniem, że my to może i chętnie, ale to zależy od zdania całości NATO.

Całość NATO nie ma natomiast na razie ochoty na tak daleko idące zaangażowanie się. We wrześniu 2025 roku szef MSZ Radosław Sikorski w rozmowie z „Polsat News” stwierdził: „Entuzjazmu na razie nie ma, ale kropla drąży skałę”. Przy czym zaznaczył, że jego osobistym zdaniem należałoby taką strefę ustanowić. Perspektywa jednomyślności w takiej kwestii w NATO nie wydaje się jednak realna. Choćby ze względu na postawę najsilniejszego członka – USA. Musiałaby to być decyzja polityczna Donalda Trumpa, który nie przejawia chęci do dodatkowego angażowania się w wojnę w sposób korzystny dla Ukrainy i drażnienia jego „przyjaciela” Władimira Putina.

Można przypuszczać, że nie tylko Amerykanie byliby sceptyczni. Strzelanie ostrą amunicją nad obcym państwem to liczne ryzyka trafienia w coś innego niż by się chciało. Wlatywanie naszych myśliwców nad Ukrainę, nawet na 20-30 kilometrów to kolejna bardzo ryzykowna kwestia. To kraj w stanie wojny, gdzie o wypadki i pomyłki znacznie łatwiej. Wątpliwości jest wiele. Wszystkie do zniesienia przy zaakceptowaniu wyraźnie podwyższonego ryzyka strat po naszej stronie i wyrządzenia omyłkowych strat po stronie Ukraińców. Pytanie, czy to warte dla zapobiegania jednak incydentalnych wtargnięć rosyjskich rakiet i dronów nad Polskę. Dla przywództw politycznych większości państw NATO odpowiedź na razie jest jasna – skupiamy się na obronie polskiego nieba. Można spekulować, że w tej kwestii mogłoby się coś zmienić, dopiero kiedy rosyjska broń trafiłaby w coś innego niż pola. Można również spekulować, że Rosjanie o tym wiedzą, więc stosownie kierują swoje rakiety i drony. Tak, aby wywoływać emocje i rozdźwięk zdań w NATO, ale nie dawać pretekstu do zdecydowanej reakcji.

Udział
Exit mobile version