Co dało przykręcenie śruby po latach bezhołowia? Ubiegłoroczna reforma znacznie ograniczyła działania nieuczciwych wykonawców, którzy wykorzystywali mechanizm prefinansowania inwestycji (wypłacania zaliczek) do wyłudzania pieniędzy z „Czystego Powietrza” na wiele sposobów i oszukiwania właścicieli modernizowanych domów.
Przy okazji zmian urzędnicy mocno zniechęciili do rządowych dotacji grupę osób, których domy termomodernizacji pilnie potrzebują – liczba wniosków spadła pięciokrotnie! A Polska zajmuje siódme najgorsze miejsce w Europie i drugie w Unii Europejskiej pod względem zanieczyszczenia powietrza. Zimą 2025/2026 stężenia pyłów w Polsce okresowo sięgały poziomów zagrażających zdrowiu. Zatrute powietrze rozchodziło się również po sąsiednich krajach.
Wyliczanka oszustw nie ma końca. Rządowe wsparcie dla poszkodowanych
Lista nadużyć w „Czystym Powietrzu” jest długa:
-
sztuczne windowanie cen materiałów i usług, aby wyciągnąć z programu maksymalną możliwą kwotę dotacji, -
montowanie nieefektywnych pomp ciepła, które nie spełniały wymogów programu, a po kilku miesiącach generowały „rachunki grozy” za prąd, -
podrabiania podpisów na protokołach odbioru, -
nakłanianie seniorów do podpisywania niekorzystnych umów pod pozorem „darmowych pomp ciepła z dotacji”, -
fałszowanie faktur oraz wpisywanie w dokumentach odbioru urządzeń o innych parametrach niż te, które faktycznie zainstalowano, -
znikanie po pobraniu zaliczki, -
porzucenia budowy w połowie lub montaż urządzeń bez podłączenia ich do instalacji domowej.
W lutym 2026 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt ustawy o pomocy poszkodowanym w „Czystym Powietrzu”. Wprowadza on możliwość zawieszenia dochodzenia nierozliczonych zaliczek od tych osób, które zostały poszkodowane przez nieuczciwe firmy. W ten sposób rząd chce pomóc w dochodzeniu roszczeń bezpośrednio od firm objętych postępowaniem karnym.
Zmiany od 20 lipca. Wkrótce pieniądze tylko na pompy ciepła
Teraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚIGW) ogłosił nowe zasady dofinansowania, które zaczną obowiązywać od 20 lipca. Przede wszystkim, po 2026 roku rząd kończy ze wsparciem dla ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła.
Najważniejszym uproszczeniem formalnym jest skrócenie wymaganego czasu posiadania nieruchomości z dotychczasowych trzech lat do zaledwie jednego roku. Zmiana ta pozwoli osobom, które niedawno nabyły dom, na niemal natychmiastowe ubieganie się o środki. Z programu będą mogły skorzystać również osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie, a także właściciele lub współwłaściciele nieruchomości od co najmniej roku, którzy mają minimum 50 proc. udziałów.
O 10 proc. wzrosną też maksymalne jednostkowe kwoty dotacji na: ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Podwyżka jest odpowiedzią na wzrost kosztów realizacji inwestycji w ostatnim czasie. Po 20 lipca będzie również więcej czasu na realizację prac – termin zostanie wydłużony ze 120 do 180 dni.
Zapowiadany bon na audyt energetyczny ma się pojawić w drugiej połowie roku. Świadectwo energetyczne nadal jest potrzebne do otrzymania dofinansowania z programu.
Jesienią odbędą się rozmowy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) na temat kolejnych zmian w programie „Czyste Powietrze”, na które musi zgodzić się bank. Będą obowiązywać od 2027 roku.
