Modliszka podbija Polskę. Ten drapieżnik jest coraz powszechniejszy

Pod koniec XX wieku modliszka była obecna w niewielu miejscach w Polsce, głównie na południowym wschodzie, a obecnie można ją spotkać w całym kraju, nawet nad Bałtykiem i w górach.
Modliszka zwyczajna jest jedynym gatunkiem tego owada w Polsce i zalicza się do największych owadów spotykanych na terenie kraju.
Jej liczebność wzrosła w ostatnich latach, a najczęściej pojawia się w ciepłych, suchych i dobrze nasłonecznionych miejscach, gdzie poluje na różne owady.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Poznański profesor dodaje, że jeszcze 10 lat temu każda obserwacja modliszki w Polsce oznaczała sporządzenie notatki entomologicznej, a dzisiaj nie ma to już sensu. Od kilku lat owad ten wyraźnie stał się w Polsce liczniejszy. Cieplejsze zimy i dłuższe okresy wyższych temperatur pozwalają modliszkom dłużej żerować.

Znamienne jest choćby to, że jeszcze 30 lat temu mieliśmy w Polsce zaledwie około 20 stanowisk występowania tego drapieżnego owada. To zwłaszcza tereny południowo-wschodniej Polski. Tradycyjnymi miejscami występowania modliszki sprzed lat były Kotlina Sandomierska, Podkarpacie, Lubelszczyzna czy Roztocze i Ziemia Zamojska. Reszta mieszkańców kraju spotykała ją bardzo rzadko albo wcale. Podlasie i Mazury modliszka opanowała już w 2015 r., ale na tereny polskiego wybrzeża, Suwalszczyzny, a nawet Wielkopolski na większą skalę dotarła dopiero niedawno. Lasy Państwowe jeszcze w 2021 r. określały jej pojawianie się w północno-wschodniej Polsce jako rzadkość. Stąd zapewne dzisiejszy wysyp zdjęć i informacji o spotkaniach z modliszkami – dla większości Polaków to wciąż sensacja, wręcz zdziwienie, że ten owad w ogóle u nas występuje.

Mamy w Polsce jeden gatunek rodzimej modliszki

Modliszka zwyczajna jest polskim gatunkiem rodzimym, aczkolwiek dość osobliwym. Na terenie naszego kraju żyje bowiem tylko ten jeden gatunek modliszek. Dla przykładu: we Włoszech mieszka 15 gatunków, w Grecji jest ich co najmniej dziewięć, na terenie Ukrainy znajdziemy sześć (w tym modliszki kaukaskie), a Rumunia odnotowuje pięć, z czego jedną inwazyjną z Azji.

My mamy jedną, a to się rzadko zdarza. Najczęściej owady tworzą wiele gatunków i całe spektrum form. Ten jeden gatunek modliszki wskazuje na to, że Polska to skrajne miejsce występowania takiego owada, granica zasięgu wszystkich przedstawicieli rodziny. Przynajmniej tak było do tej pory.

Modliszka podbija centralną EuropęCharles J. Sharp Wikimedia Commons

Z 2400 gatunków modliszek przytłaczająca większość zamieszkuje bowiem tereny tropikalne i subtropikalne. Niezwykle duże i kolorowe gatunki występują w południowej Azji, wśród nich Toxodera denticulata z Indonezji – największa modliszka świata o wielkości niemal 20 cm.

Polska modliszka zwyczajna to pokaźny owad

Nasza modliszka zwyczajna nie jest taka duża, ale to też pokaźny owad. Osiąga do 7,5 cm – dla porównania wielki jelonek rogacz ma 6 cm, a szerszeń – 3,5 cm. Mamy zatem do czynienia z jednym z największych owadów Polski.

– Doniesienia o modliszkach w Polsce były zawsze, nawet sto lat temu. Nigdy jednak nie była ona widywana u nas licznie – mówi prof. Piotr Tryjanowski. W 1984 r. modliszka zwyczajna znalazła się w gronie polskich zwierząt chronionych, a następnie wpisano ją do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt jako gatunek zagrożony. Jeszcze na początku tego stulecia spotkać modliszkę można było raczej na Podkarpaciu, w pozostałych częściach kraju stanowiła dużą rzadkość. Po 20 latach już tak nie jest. Owad występuje w całym kraju, a zgłoszeń zdjęć modliszek w internecie jest teraz bardzo dużo.

Prof. Piotr Tryjanowski mówi: – U nas na uniwersytecie już nawet żartujemy, kto dzisiaj miał modliszkę w ogrodzie. Jest ich sporo, istotnie. Sprzyjają im ciepły wiatr i suchość. Chociaż w polskiej entomofaunie mamy wyraźny kryzys związany z dużymi owadami, to jednak nie dotyczy on modliszki. Ona świetnie radzi sobie na suchej roślinności, służą jej kserotermy.

Dwa zielone modliszki siedzące na suchych, kolczastych roślinach na tle rozmytej zieleni.

Modliszki są cierpliwymi łowcami, którzy świetnie się maskująfotogigi85123RF/PICSEL

Modliszka poluje nawet na szerszenie i osy

Teraz te drapieżne owady są szczególnie widoczne, bo ich największa aktywność przypada na drugą część i koniec lata. A zostaną z nami tak długo, jak będzie ciepło – może do października. Najchętniej te bezkręgowce zasiedlają ciepłe, suche i dobrze nasłonecznione miejsca: łąki, polany, skraje lasów, nieużytki, murawy, nasypy kolejowe, a także ogrody i obrzeża miast. Zdarza się, że do miast wchodzą, a sporadycznie pojawiają się przy oknach domostw, na balkonach i na parapetach okiennych – o ile znajdą się tam ofiary do upolowania. Ulubionym miejscem na łowy są dla nich np. lampy uliczne oraz okolice oświetlenia w ogrodzie.

Modliszka to bowiem zapamiętały drapieżnik, który chwyta ofiary niejako… ręcznie. Robi to za pomocą przednich odnóży, wyposażonych w kolce i haki. Pozwalają one przytrzymać zdobycz, którą modliszka namierza wcześniej wzrokiem i skrada się niepostrzeżenie. Jej skuteczność w polowaniu jest bardzo wysoka. Chwyta najchętniej prostoskrzydłe, czyli koniki polne i świerszcze (także szarańczę), ale w jej jadłospisie są również chrząszcze, pluskwiaki, motyle i ćmy, nawet pszczoły, osy i również szerszenie. Złapanie i pożarcie ofiary równej wielkością modliszce nie stanowi bowiem dla niej problemu.