-
Ośmiornice wykorzystują unikalny hydrostat mięśniowy, który zapewnia im elastyczność niezbędną do przeciskania się przez otwory mniejsze niż ich ciało.
-
Badania wykazały, że zwierzęta te stosują odmienne sekwencje ruchów w zależności od szerokości szczeliny, przez którą próbują przejść.
-
Inżynierowie robotyki planują wykorzystać wiedzę o biologii ośmiornic do konstruowania maszyn zdolnych do sprawnego poruszania się w ciasnych przestrzeniach.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Te morskie bezkręgowce układają swoje osiem ramion i miękkie ciało w określone sekwencje ruchów, które zmieniają się w zależności od szerokości szczeliny. Strategia ta już teraz inspiruje naukowców do tworzenia robotów zaprojektowanych do poruszania się w ciasnych, zamkniętych przestrzeniach.
Ośmiornica potrafi wcisnąć się wszędzie
W przeciwieństwie do ludzi i innych zwierząt posiadających sztywny szkielet, ośmiornice mają niezwykle elastyczne ciała, zbudowane wokół struktury, którą naukowcy nazywają hydrostatem mięśniowym. Jest to układ mięśni zapewniający zarówno podparcie, jak i możliwość ruchu bez konieczności posiadania kości, mówią badacze na łamach czasopisma „Journal of Experimental Biology”.
„W naturze ośmiornice mają zdolność przemieszczania się przez przestrzenie mniejsze niż ich ciała, co nazywa się ściskaniem” – powiedział Wenci Xin, badacz z Laboratorium Robotyki Miękkiej Narodowego Uniwersytetu Singapuru.
Dzięki temu osiem ramion ośmiornicy może się zginać i wydłużać, a jej centralna część ciała, czyli płaszcz, potrafi też zmieniać kształt. Przystosowany do różnego typu wigięć jest też układ krwionośny zwierzęcia, a ośmiornica może dzięki temu wykonywać gwałtowne i złożone ruchy.
Główne naczynia krwionośne mają własne mięśniowe mechanizmy pompujące, które wspomagają lokalny przepływ krwi, nawet wtedy, gdy niektóre części ciała ulegają zwężeniu.
Strategie wciskania się są zmienne
Naukowcy nagrali trzy młode ośmiornice podczas przeciskania się przez otwór o regulowanej szerokości. Wyróżnili dwie główne strategie: trzyetapowy proces stosowany przez zwierzęta, gdy otwór był szerszy niż odległość między ich oczami, oraz czteroetapowy manewr wykorzystywany w przypadku jeszcze węższej szczeliny.
Podczas trzyetapowego manewru ośmiornica najpierw badała otwór jednym ramieniem, a następnie przeciągała przez niego kilka kolejnych. Następnie, opierając się o przegrodę za pomocą ramion znajdujących się już po drugiej stronie, przeciągała przez otwór pozostałe ramiona, głowę i płaszcz. W przypadku ciaśniejszej szczeliny ośmiornica dodawała jeszcze jeden etap: najpierw przeciągała pozostałe ramiona, a dopiero później osobno przeciskała głowę i płaszcz.
Nie wiadomo dokładnie, co wyznacza granicę szerokości szczeliny, przez którą ośmiornica jest w stanie się przecisnąć. Od dawna uważano, że czynnikiem ograniczającym jest jej dziób, który pełni funkcję szczęk i stanowi jedyną sztywną część ciała zwierzęcia.
-
Sięgnęli po broń ostateczną. Wypuszczają tysiące ośmiornic do walki z plagą
Dla ośmiornicy możliwość przeciskania się przez ciasne przestrzenie może oznaczać zarówno drogę ucieczki przed drapieżnikami, jak i dostęp do zdobyczy, do której inne morskie stworzenia nie są w stanie łatwo dotrzeć. Gatunki żyjące na różnych podłożach mogą stosować odmienne strategie – wynika z obserwacji.
„Zbadaliśmy, czy istnieje ogólny wzorzec w sposobie, w jaki ośmiornice wykonują to zachowanie” – mówią badacze i zaznaczają, że niesamowita anatomia ośmiornicy może zostać wykorzystana w projektowaniu robotów ratowniczych, które będą służyć np. do znajdowania ludzi i zwierząt wśród gruzów itp. przestrzeniach.


