Pierwsza sprawa dotyczyła polskiej obywatelki określonej jako A.P., która mieszka w Wielkiej Brytanii wraz ze swoją partnerką E.K., również Polką. W 2014 r. A.P. urodziła dziecko. W akcie urodzenia dziecka, wydanym przez brytyjski urząd, A.P. wpisano jako matkę, a E.K. – partnerkę.
Para wniosła o wydanie w Polsce dokumentu z takimi samymi danymi, ale urząd stanu cywilnego w Myszkowie w sierpniu 2015 r. odmówił. W uzasadnieniu decyzji napisano, że w polskim systemie prawnym nie można wydać dokumentu, w którym jako rodziców dziecka można by wpisać dwie kobiety. Sprawa trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który podtrzymał decyzję urzędu. Para zaskarżyła sprawę w grudniu 2018 r. do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu.
Akt urodzenia dzieci par jednopłciowych. Jest orzeczenie ETPCz
Trybunał uznał w czwartkowym orzeczeniu, że Polska naruszyła prawo dziecka do poszanowania życia prywatnego, zapisane w art. 8 Europejskiej konwencji praw człowieka, łamiąc w ten sposób również art. 14, mówiący o zakazie dyskryminacji. Nakazał jednocześnie wypłatę dziecku 5 tys. euro zadośćuczynienia.
Sędziowie zwrócili również uwagę na fakt, że dziecko kobiet uważa się za Polaka, kobiety posługiwały się w domu głównie językiem polskim, a rodzina często przebywała w Polsce. „Utrzymywanie więzi z Polską było ważne dla tożsamości społecznej i kulturowej [dziecka]” – czytamy.
W komunikacie ETPCz zaznaczono, że „odmowa zarejestrowania aktu urodzenia dziecka uniemożliwiła mu uzyskanie polskich dokumentów tożsamości, polskiego paszportu lub numeru PESEL”.
„Fakt, że nie mogło zarejestrować swojego zagranicznego aktu urodzenia, a w konsekwencji nie uzyskało polskich dokumentów tożsamości, stawiało go w sytuacji niepewności prawnej. Analiza dobra dziecka przeprowadzona przez władze była niewystarczająca. Doszły one do wniosku, że wpisanie imienia kobiety w polu „ojciec” jest po prostu niemożliwe” – wskazał ETPCz.
„Rodzina nie wskazała konkretnych przeszkód”
ETPCz rozpatrywał też w czwartek podobną sprawę, w której biologiczna matka dziecka jest obywatelką Wielkiej Brytanii, a jej partnerka – obywatelką Polski. Polski urząd odmówił zarejestrowania dziecka pary na podstawie brytyjskich dokumentów. W tym jednak wypadku trybunał uznał skargę rodziny za niedopuszczalną.
„Pomimo odmowy polskich władz zarejestrowania zagranicznego aktu urodzenia, dziecko nie zostało pozbawione prawnego związku z rodzicami. Od urodzenia mieszkało wraz z rodziną w Zjednoczonym Królestwie, gdzie związek rodzinny został uznany. Rodzina nigdy nie osiedliła się na stałe w Polsce i nie wydaje się, aby planowała przeprowadzkę tam w najbliższym czasie” – czytamy w komunikacie trybunału.
Sędziowie uznali, że tym samym decyzja polskiego urzędu miała tylko czysto teoretyczny wpływ na życie dziecka i jego matki. „Rodzina nie wskazała żadnych konkretnych przeszkód ani praktycznych trudności w korzystaniu z życia rodzinnego” – zaznaczył ETPCz.
Transkrypcja aktów małżeństw jednopłciowych
Z kolei w marcu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że kierownik urzędu stanu cywilnego powinien wpisać do rejestru akt małżeństwa pary jednopłciowej, zawartego za granicą. Sprawa dotyczyła związku małżeńskiego dwóch Polaków zawartego legalnie w 2018 r. w Berlinie. Para postanowiła przenieść się do Polski. Chcąc, by również w kraju traktowano ich jako małżeństwo, mężczyźni złożyli wniosek o transkrypcję niemieckiego aktu małżeństwa do polskiego rejestru stanu cywilnego. Spotkali się jednak z odmową.
W sprawie tej w 2023 r. NSA skierował pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości UE. Dwa lata później – w listopadzie 2025 r. – Trybunał orzekł, że państwo członkowskie ma obowiązek uznać małżeństwo pary tej samej płci zawarte legalnie w innym kraju Unii, nawet jeśli prawo tego państwa nie uznaje tego typu związków. Po odpowiedzi TSUE sprawa wróciła na wokandę NSA.
Źródło: PAP
