Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na długotrwałe postępowania związane z ustalaniem prawa do renty wdowiej. Do Biura RPO wpływają skargi dotyczące sposobu prowadzenia przez organy rentowe spraw związanych ze zbiegiem świadczeń z rentą rodzinną.
Renta wdowia pozwala łączyć własne świadczenie, np. emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, z rentą rodzinną po zmarłym małżonku. Uprawniona osoba może pobierać jedno ze świadczeń w całości, a drugie w wysokości 15 proc. Wypłaty na nowych zasadach rozpoczęły się w połowie 2025 roku.
Problemy z rentą wdowią. Czekają nawet 13 miesięcy
Jak opisuje Dziennik Gazeta Prawna, zastępca RPO Stanisław Trociuk wystąpił do minister rodziny, pracy i polityki społecznej w związku ze skargami wpływającymi do Biura Rzecznika. Problem dotyczy przede wszystkim postępowań wymagających współpracy więcej niż jednego organu rentowego.
W analizowanych przez RPO przypadkach wymiana informacji między właściwymi instytucjami trwała od 10 do 13 miesięcy. Dopiero po tym czasie osoby uprawnione uzyskiwały ustalenie prawa do świadczeń oraz ich wypłatę w pełnej, ostatecznej wysokości.
Wniosek trafił do ZUS, potrzebne były dane z KRUS
W piśmie przedstawiono przypadek pani Anny, która złożyła wniosek do ZUS 5 lutego 2025 roku. Zakład musiał zwrócić się do KRUS o informacje dotyczące wysokości przysługującej jej emerytury rolniczej.
ZUS wydał decyzję 6 listopada, a 1 grudnia ustalił, że kobiecie przysługuje 100 proc. emerytury rolniczej z KRUS oraz 15 proc. renty rodzinnej z ZUS. Jednocześnie uznano, że od 1 lipca do 30 listopada renta rodzinna była wypłacana w zawyżonej wysokości. Nadpłatę postanowiono potrącić z wyrównania emerytury rolniczej.
W systemie pojawiła się błędna informacja
Na tym problemy się nie skończyły. Podczas postępowania ujawniono, że w systemie teleinformatycznym znalazła się błędna informacja, zgodnie z którą pani Anna miała wycofać wniosek o ustalenie prawa do renty wdowiej.
W rzeczywistości wniosek nie został wycofany, a postępowanie powinno być kontynuowane. Ostatecznie kobieta otrzymała świadczenia wraz z wyrównaniem za okres od 1 lipca 2025 roku do 28 lutego 2026 roku. Wyrównanie zostało wypłacone 26 lutego.
Wymiana danych zakończyła się po 13 miesiącach
Współpraca między ZUS a KRUS w tej sprawie zakończyła się dopiero 10 marca, czyli 13 miesięcy po złożeniu wniosku. Od tego momentu świadczenia są już wypłacane w prawidłowej wysokości.
RPO zwraca uwagę, że osoby uprawnione nie powinny ponosić konsekwencji przedłużającej się wymiany informacji pomiędzy organami rentowymi. Wielomiesięczne postępowania opóźniają bowiem ustalenie ostatecznej wysokości należnych pieniędzy.
RPO zwrócił się do minister rodziny
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócił się do szefowej resortu rodziny o przeanalizowanie problemów pojawiających się przy ustalaniu prawa do renty wdowiej.
RPO chce również sprawdzenia, czy obecne przepisy dotyczące odsetek za opóźnienia w przyznawaniu i wypłacaniu świadczeń zapewniają uprawnionym skuteczną ochronę. Interwencja dotyczy więc nie tylko długości postępowań, ale również konsekwencji finansowych opóźnień.
