Sondaż CBOS. Padło pytanie o wymiar sprawiedliwości. Fala zarzutów pod adresem sądów

Nowe badanie CBOS zostało poświęcone społecznej ocenie praworządności w Polsce. Jak wynika z ankiety, jedynie 6 proc. badanych „zdecydowanie” zgadza się ze stwierdzeniem, że władze publiczne przestrzegają wyroków sądów, nawet jeśli te są dla nich niekorzystne. Kolejne 27 proc. ankietowanych „raczej” zgadza się z takim poglądem.

„Zdecydowanie” nie zgadza się z nim 17 proc. respondentów, a „raczej” nie zgadza się 36 proc. Po zsumowaniu wyników widzimy, że 33 proc. uważa, że władze stosują się do wyroków sądów bez względu na to, czy są one dla nich korzystne. 53 proc. się z tym nie zgadza, a 13 proc. badanych nie potrafi zająć stanowiska.

Ze stwierdzeniem, że politycy ponoszą realne konsekwencje za naruszenie prawa, „zdecydowanie” zgadza się 5 proc. badanych. Kolejne 11 proc. „raczej” tak uważa. Z podaną tezą „zdecydowanie” nie zgadza się 38 proc. ankietowanych, a 40 proc. „raczej” się z nim nie zgadza.

W ogólnym ujęciu widzimy, że 16 proc. Polaków uważa, że politycy ponoszą realne konsekwencje, jeżeli sami naruszyli prawo. 78 proc. badanych jest przeciwnego zdania, a 5 proc. nie ma jednoznacznego stanowiska.

Łącznie 18 proc. badanych w sondażu CBOS uważa, że prawo w Polsce jest stosowane jednakowo wobec wszystkich obywateli (4 proc. „zdecydowanie tak”, 14 proc. „raczej tak”). Przeciwnego zdania jest 77 proc. ankietowanych (35 proc. „zdecydowanie nie”, 42 proc. „raczej nie”). Stanowiska w tej sprawie nie zajęło 5 proc. respondentów.

16 proc. ankietowanych jest zdania, że politycy podlegają takim samym zasadom prawa jak zwykli obywatele (5 proc. wybrało opcję „zdecydowanie tak”, a 11 proc. „raczej tak”). Odmiennego zdania jest 79 proc. badanych (42 proc. „zdecydowanie nie”, a 37 proc. „raczej nie”). Odpowiedź „trudno powiedzieć” wybrało 5 proc. uczestników ankiety.

Ze stwierdzeniem, że sędziowie są niezależni od polityków, zgadza się 20 proc. ankietowanych (4 proc. „zdecydowanie”, a 16 proc. „raczej”. Odmiennego zdania jest 69 proc. respondentów (40 proc. „zdecydowanie” nie, 29 proc. „raczej” nie). 11 proc. badanych nie miało zdania.

O tym, że sądy wydają orzeczenia bez nacisków politycznych, przekonanych jest ogółem 21 proc. badanych (3 proc. „zdecydowanie tak”, 18 proc. „raczej tak”). 25 proc. ankietowanych „zdecydowanie” sprzeciwia się takiemu stwierdzeniu, a 40 proc. „raczej” się z nim nie zgadza. 13 proc. pytanych wybrało odpowiedź „trudno powiedzieć”.

Zdania, że osoby bogate lub wpływowe są traktowane przez sądy tak samo jak inni, jest w sumie 16 proc. badanych (3 proc. „zdecydowanie tak”, 13 proc. „raczej tak”). 76 proc. respondentów uważa przeciwnie (36 proc. wskazań „zdecydowanie nie”, 40 proc. „raczej nie”). Sprecyzowanej opinii na ten temat nie ma 8 proc. ankietowanych.

CBOS przeanalizowało również, z czym Polacy utożsamiają pojęcie praworządności. „Polacy najczęściej utożsamiają praworządność z równością wobec prawa, przestrzeganiem praw przez władze publiczne oraz niezależnością sądów. Jednocześnie społeczne oceny poszczególnych wymiarów praworządności wskazują na ograniczone zaufanie do funkcjonowania państwa i wymiaru sprawiedliwości” – czytamy.

Jedna z części badania poświęcona została zaufaniu Polaków do sądów. Z tym, że ogólnie rzecz biorąc można mieć do nich zaufanie, zgadza się co trzeci badany. Przeciwnego zdania jest 54 proc. ankietowanych. Odpowiedź „trudno powiedzieć” wybrało 11 proc.

80 proc. respondentów sądzi, że „prawo obowiązujące w Polsce jest warte przestrzegania”. Łącznie 14 proc. pytanych jest odmiennego zdania. 6 proc. wybrało opcję „nie mam zdania”.

65 proc. badanych sądzi, że w razie sporu wiadomo, gdzie można uzyskać pomoc prawną. Z kolei 25 proc. nie zgadza się z tym stanowiskiem. Odpowiedź „trudno powiedzieć” wybrało 10 proc. ankietowanych.

Ze stwierdzeniem, że każdy ma realny dostęp do sądu, niezależnie od sytuacji materialnej, zgadza się 56 proc. uczestników sondażu. 34 proc. badanych twierdzi inaczej. 10 proc. nie potrafiło zająć jednoznacznego stanowiska.

Badanie zrealizowano w dniach od 9 do 19 kwietnia 2026 roku na próbie liczącej 944 osoby (w tym: 58,9 proc. metodą CAPI, 22,5 proc. – CATI i 18,6 proc. – CAWI).