-
Klerodendron trójdzielny, znany również jako szczęślin późny, jest przedstawicielem rodziny jasnotowatych naturalnie występującym w krajach wschodniej i południowo-wschodniej Azji.
-
Roślina ta osiąga od 3 do 6 metrów wysokości i wytwarza intensywnie pachnące, białe kwiaty, po których przekwitnięciu pojawiają się charakterystyczne turkusowe owoce otoczone czerwonymi kielichami.
-
Uprawa w polskich ogrodach wymaga zapewnienia ciepłego, osłoniętego od wiatru stanowiska oraz zabezpieczenia podstawy rośliny przed zimowymi mrozami przy użyciu ściółki.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jest krzew, który podbija polskie ogrody, choć wciąż nie należy do najpopularniejszych roślin ozdobnych. Ma piękne, delikatne kwiaty o przyjemnym zapachu, ale prawdziwy spektakl rozpoczyna się dopiero po ich przekwitnięciu. Na gałązkach pojawiają się intensywnie niebieskie, niemal turkusowe owoce otoczone czerwonymi kielichami. Wyglądają jak drogocenna biżuteria, gdy jesienny ogród traci kolory. Klerodendron można uprawiać także w Polsce, trzeba jednak zapewnić mu odpowiednie stanowisko i ochronę przed mrozem.
Klerodendron trójdzielny – co to za roślina i skąd pochodzi?
Klerodendron trójdzielny (Clerodendrum trichotomum), znany także jako szczęślin późny, to gatunek należący do rodziny jasnotowatych. W naturze występuje we wschodniej i południowo-wschodniej Azji. Jego ojczyzną są między innymi Chiny, Japonia, Korea i Tajwan, a jego naturalny zasięg obejmuje również część Indii oraz Filipiny. Spotyka się go w zaroślach, na skrajach lasów i w miejscach, w których ma dostęp do światła, ale może korzystać z osłony większych roślin.
W zależności od warunków przyjmuje postać rozłożystego krzewu albo niewielkiego drzewa. Dorasta zwykle do 3-6 m, a jego szeroka korona składa się z licznych, rozgałęzionych pędów. Duże, jajowate liście mają ciemnozielony kolor, są miękkie i delikatnie owłosione; mogą mierzyć nawet 12 cm. Po roztarciu wydzielają osobliwy zapach kojarzony z masłem orzechowym.
Białe kwiaty pachną jak jaśmin. Potem pojawia się turkusowa biżuteria
Późnym latem, zwykle od sierpnia do września, a w sprzyjających warunkach także w październiku, na końcach pędów pojawiają się liczne kwiatostany. Składają się z drobnych, białych kwiatów o pięciu płatkach. Ich długie pręciki i słupki wyraźnie wystają poza koronę, nadając kwiatom delikatny, gwiazdkowaty wygląd. Kwiaty są zebrane w luźne, rozgałęzione skupienia i wydzielają słodki, intensywny aromat. Zapach przyciąga owady zapylające, a sam krzew staje się jednym z najciekawszych punktów ogrodu pod koniec lata.
Po przekwitnięciu zaczyna się jednak najbardziej niezwykły etap. Kielichy kwiatowe nie znikają, lecz pozostają na roślinie, powiększają się i zmieniają barwę na purpurową lub intensywnie czerwoną. W ich środku dojrzewają kuliste owoce. Początkowo są jasne, następnie nabierają porcelanowego, turkusowo-niebieskiego odcienia, a z czasem ciemnieją do głębokiego granatu. Kontrast między błyszczącymi owocami a czerwonymi, gwiazdkowatymi kielichami sprawia, że gałązki wyglądają jak ozdobione koralikami. Niekiedy kwiaty i dojrzałe owoce można obserwować jednocześnie. Owoce nie nadają się do jedzenia. Kwiaty nie są samopylne, dlatego posadzenie dwóch egzemplarzy może zwiększyć szansę na ich zawiązanie.
Gdzie posadzić klerodendron? Stanowisko i gleba mają znaczenie
Choć szczęślin późny pochodzi z Azji, może być uprawiany w polskich ogrodach. Nie oznacza to jednak, że dobrze znosi każde warunki. Najlepiej rośnie w miejscu ciepłym, słonecznym i osłoniętym od silnego wiatru. Dobrze sprawdzi się stanowisko przy południowej lub zachodniej ścianie budynku, murze albo żywopłocie. Ściana osłania przed wiatrem i oddaje ciepło wieczorem. Roślina poradzi sobie także w lekkim półcieniu, ale w pełnym słońcu zwykle obficiej kwitnie.
Podłoże powinno być żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne i przepuszczalne. Klerodendron nie lubi długotrwałego przesuszenia, szczególnie w okresie intensywnego wzrostu i podczas upałów, ale równie źle znosi zastoiska wody. Mokra ziemia zimą może prowadzić do gnicia korzeni, dlatego przed posadzeniem warto zadbać o dobry drenaż. Jeśli gleba w ogrodzie jest ciężka i gliniasta, można poprawić jej strukturę, dodając kompost i materiał rozluźniający.

Jak pielęgnować szczęślin późny? Podlewanie, nawożenie i cięcie
W pierwszym roku po posadzeniu trzeba regularnie podlewać roślinę, zwłaszcza podczas suszy. Starsze okazy lepiej znoszą krótkie okresy bez deszczu, ale w upały również potrzebują wody. Podłoże powinno być lekko wilgotne, nigdy stale mokre.
Wiosną można zasilić krzew kompostem lub nawozem przeznaczonym do roślin ozdobnych. Nie należy jednak przesadzać z nawożeniem azotem, szczególnie w drugiej połowie sezonu. Późny azot utrudnia drewnienie pędów przed zimą. Od sierpnia lepiej zrezygnować z nawozów azotowych.
Jak zabezpieczyć klerodendron na zimę? To ważne zwłaszcza dla młodych roślin
Największym wyzwaniem w uprawie szczęślina późnego w Polsce jest zimowanie. Starsze, dobrze zadomowione egzemplarze są odporniejsze, ale młode sadzonki i rośliny posadzone w niekorzystnym miejscu mogą ucierpieć podczas silnych mrozów. Szczególnie groźne są połączenia niskiej temperatury, wysuszającego wiatru i mokrego podłoża. Dlatego przed nadejściem zimy warto zabezpieczyć przede wszystkim podstawę krzewu.
Starsze okazy są zwykle odporniejsze niż młode sadzonki. Po pierwszych przymrozkach wokół nasady pędów usypuje się kopczyk o wysokości około 20-30 cm. Można wykorzystać do tego korę sosnową, kompost lub suche liście. Warstwa ściółki pomaga chronić korzenie i miejsce, z którego wiosną mogą wyrastać nowe pędy. Młode egzemplarze warto dodatkowo osłonić białą agrowłókniną zimową albo matą słomianą.
Co zrobić z klerodendronem kupionym jesienią? Jeśli rośnie w donicy, trzeba pamiętać, że bryła korzeniowa w pojemniku przemarznie szybciej niż ziemia w ogrodzie. Donicę należy ustawić na styropianie lub drewnianej podkładce, a jej ścianki owinąć jutą, matą słomianą albo folią bąbelkową. Powierzchnię podłoża można przykryć kilkucentymetrową warstwą kory lub suchych liści. Podczas wyjątkowo silnych mrozów bezpieczniejszy będzie jasny, chłodny garaż, wiatrołap lub ogród zimowy. Ziemia nie powinna całkowicie wyschnąć, ale zimą podlewanie musi być oszczędne.
Szczęślin późny najlepiej prezentuje się jako soliter na trawniku lub w tylnej części większej rabaty. Można zestawić go z trawami ozdobnymi, które podkreślą jego jesienny charakter. Potrzebuje przestrzeni, a obfitość owoców zależy od pogody i zapylenia. Jeśli jednak zapewnimy roślinie ciepłe stanowisko, żyzną i przepuszczalną ziemię oraz zimową osłonę, odwdzięczy się niezwykłym widowiskiem.


