Takiego skarbu w bursztynie dotąd nie znaleziono. Ma 99 mln lat

W bursztynie z Birmy odnaleziono ogon jaszczurki liczący 99 mln lat, będący unikalnym znaleziskiem z epoki kredy.
Analiza mikrotomografii rentgenowskiej wykazała obecność pierścienia tkanki mięśniowej, co sugeruje, że doszło do autotomii ogona.
Odkrycie potwierdza, że 99 mln lat temu jaszczurki już wykorzystywały mechanizm odrzucania ogona jako strategię obronną.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Skamieniała żywica, którą jest bursztyn, to jeden z największych skarbów, do jakich może dokopać się nauka. Często zawiera bowiem już nie skamieniałości, ale całe organizmy i to sprzed milionów lat. To często bezkręgowce, ale bywają i drobne kręgowce. Dobrze zachowane, dają nam obraz tego, jak wyglądały, co pokrywało ich ciała i jaka była ich anatomia.

Jaszczurki znajdowano we wnętrzu bursztynów, o ile były to gady odpowiednio małe, by żywica mogła je w całości oblepić i uwięzić. Zdarzają się jednak sytuacje takie, jak z Birmy, gdy nie cała jaszczurka, ale jej część znalazła się w bursztynie.

Bursztyny z Birmy dostarczają bezcennych skarbów

Birma, czyli Mjanma, to miejsce, gdzie znajduje się niewiele skamieniałych szczątków z ery mezozoicznej, ale za to nadzwyczajnie dużo bursztynów. Chociaż kojarzą się nam one głównie z Bałtykiem, także z polskim wybrzeżem, to jednak centrum wydobycia bursztynów znajduje się gdzie indziej, w tym w Birmie. Zwłaszcza bursztynów z inkluzjami, czyli znajdującymi się w środku organizmami sprzed milionów lat. Tu znaleziono wiele przełomowych kawałków z nadzwyczajną zawartością. Tak jak teraz.

W „Palaeontologia Electronica” czytamy o bursztynie, otwiera się w nowym oknie z regionu Kachin z północnej Birmy. Tam znajduje się wyjątkowo dużo takich kamieni pokazujących zróżnicowane życie lasów tropikalnych epoki kredy. Bursztyny stąd dostarczyły już wielu małych gadów w trójwymiarowym odwzorowaniu, w różnym wieku, z zachowanym wyglądem, kolorem, łuskami. Tym razem w bursztynie zachował się ogon.

Bursztyn z epoki dinozaurów krył we wnętrzu skarbRoman Popov123RF/PICSEL

Sugeruje to autotomię, czyli zjawisko powszechne także u współczesnych jaszczurek, które w obliczu zagrożenia ze strony drapieżnika same odrzucają ogon. Gady mają słabsze i łamliwe kręgi ogonowe, na dodatek oddzielone miękką tkanką łączną. Tu następuje oddzielenie, bez wyraźnej szkody dla zwierzęcia. Nie jest to bowiem złamanie kości jak w wypadku urazu. Na dodatek potem odrzucony ogon odrasta, choć nigdy nie odzyska pierwotnej formy. System obronny jaszczurek takich jak zwinki jest wielce zmyślny i sprytny. Gad odrzuca ogon, a ten mimo oddzielenia od ciała, wciąż bardzo dynamicznie rusza się jeszcze przez jakiś czas. To nieuchronnie przyciąga uwagę drapieżnika, daje czas na ucieczkę zwierzęciu.

Jaszczurki z epoki kredy potrafiły już odrzucać ogon

W wypadku jaszczurki sprzed 99 mln lat za pomocą mikrotomografii rentgenowskiej udało się dokładnie przeanalizować ogon zawarty w bursztynie. Skany wykazały pierścień tkanki mięśniowej wokół pęknięcia, ułożony w rozetę. Żywe jaszczurki tworzą tę strukturę, gdy mięśnie kurczą się podczas celowego odrzucania ogona. A zatem jest wielce prawdopodobne, że 99 mln lat temu, w epoce dinozaurów, jaszczurka z Birmy dokonała autotomii. Być może w obliczu drapieżnika odrzuciła swój ogon.

Nie wiadomo, dlaczego doszło do tego odrzucenia. Albo jaszczurka żyjąca na drzewie utknęła w żywicy i ostatecznie wydostała się i uciekła, odrzucając ogon, albo drapieżnik złapał jaszczurkę, ta odrzuciła ogon w walce i napastnik zrzucił ją na lepką powierzchnię.

Niezależnie od powodów, mamy dowód na to, że już 99 mln lat temu jaszczurki posługiwały się tą niezwykłą techniką obronną i już wówczas opracowały system odrzucania ogona i regeneracji utraconych tkanek.