Pokazuje to wbrew pozorom nie tylko historia częściowo zawalonego przez Ukraińców Mostu Krymskiego, ale także mostów w Kijowie. W poniedziałek (16 listopada) wieczorem Rosjanie zaatakowali dwa największe z nich: Północny i Południowy. Użyli do tego siedmiu rakiet balistycznych. Nie sprecyzowano, ile z nich trafiło w cel. Oba mosty zostały uszkodzone, w tym doszło do przebicia jezdni na wylot.

Już we wtorek ruch na obu został częściowo wznowiony. Na Południowym przywrócono go w jednym kierunku z ograniczeniem masy pojazdów do 10 ton w przypadku pojazdów prywatnych i 18 ton w przypadku komunikacji miejskiej. Na Północnym ruch odbywał się w obu kierunkach, ale dopuszczono tylko pojazdy komunikacji miejskiej i pojazdy specjalne. Taki stan utrzymywał się do środowego popołudnia. Trwają badania konstrukcji i naprawy.

Zobacz wideo Ukraina. Mosty w Kijowie ponownie otwarte po rosyjskich atakach

Rosjanie bardzo by chcieli, ale…

Przykład trafień w kijowskie mosty pokazuje, że takie konstrukcje trudno całkowicie zniszczyć. Potwierdza to też historia ataków na Most Krymski, który Ukraińcom udało się we wtorek częściowo zawalić. Musieli jednak do tego użyć dwóch dużych fal dronów i rakiet atakujących w dwie kolejne noce.

Według nieoficjalnych rosyjskich relacji trafień w konstrukcję mostu miało być około stu. Dopiero po nich długie na ponad 200 metrów stalowe przęsło nitki drogowej się zawaliło. Stojące obok podobne przęsło nitki kolejowej przetrwało, pomimo kilku ewidentnych trafień, które pozostawiły na konstrukcji wyraźne ślady osmalenia. Dzień później puszczono po nim nawet pociągi pasażerskie, choć ruch cięższych składów towarowych jest już od lat bardzo ograniczony z powodu uszkodzeń spowodowanych wcześniejszymi ukraińskimi atakami.

W reakcji na to, co stało się z Mostem Krymskim, wśród rosyjskich „z-blogerów”, którzy relacjonują wojnę, po raz kolejny zawrzało. „Teraz musimy się skupić na uniemożliwieniu jakiegokolwiek przekraczania Dniepru. Nie patrzcie na ten cholerny łuk (zawaloną część Mostu Krymskiego – red.), patrzcie na mosty przez Dniepr” – pisał na Telegramie popularny profil „Odwrotna Strona Medalu”. „Czy tylko ja uważam, że mosty przez Dniepr powinny być długotrwałym priorytetem?” – napisał inny propagandysta, Jurij Podolak. W rosyjskim portalu informacyjnym „politNavigator” pojawił się z kolei komentarz byłego oficera rosyjskiego wywiadu wojskowego Leonida Reszetnikowa. „To może zostać rozwiązane tylko w jeden sposób – poprzez zniszczenie przeciwnika, osiągnięcie realnych postępów, ciągłe niszczenie jego zaplecza, w tym mostów przez Dniepr. I mam na myśli zniszczenie, a nie tylko zrobienie w nich kilku dziur” – czytamy. 

Tego rodzaju głosy po stronie Rosjan pojawiają się właściwie od początku wojny. Dniepr przecina Ukrainę na pół. Jest dużą, szeroką rzeką, która stanowi poważną, naturalną przeszkodę. Na całym biegu rzeki w Ukrainie jest tylko 25 przepraw, głównie mostów, ale też kilka przejazdów biegnących szczytami zapór wodnych. Najważniejsze ich skupiska są w dużych miastach: Kijowie, Dnieprze i Zaporożu.

Zniszczenie choćby części z nich lub trwałe wyłączenie ich z ruchu byłoby bardzo poważnym problemem dla Ukrainy. Praktycznie całe zaopatrzenie dla wojska dociera z zachodu i musi zostać przewiezione przez Dniepr, aby trafić na front. Poważne utrudnienie tego transportu drastycznie pogorszyłoby sytuację ukraińskiej obrony. Byłaby to zmiana o strategicznym znaczeniu, która mogłaby doprowadzić do przesilenia w wojnie.

Trudno trafić, a nawet jeśli się uda, trudno zniszczyć

Tymczasem piąty rok wojny zbliża się do końca, a mosty jak stały, tak stoją. Co więcej, nie były dotychczas nawet szczególnie intensywnie atakowane, choć wszystkie są w zasięgu całej gamy rosyjskich systemów uzbrojenia. Od rakiet manewrujących, poprzez balistyczne, po najróżniejsze drony.

Rosjanie długo nawet nie próbowali ich atakować. Dlaczego? Bo, jak tłumaczą sami rosyjscy blogerzy, jak i ukraińscy eksperci, jest to bardzo trudne zadanie. Prawdopodobieństwo całkowitego sukcesu i zawalenia mostu, tak jak to się stało w przypadku Mostu Krymskiego, jest bardzo niskie. Potrzeba do tego zaangażowania znacznych środków, które można „lepiej” zużyć na inne cele. Wynika to z połączenia dwóch kwestii: celności rakiet oraz dronów z jednej strony i solidności konstrukcji mostów z drugiej.

– Po pierwsze bezpośrednie trafienie od góry w powierzchnię przęsła mostu nie spowoduje krytycznych uszkodzeń – mówił „Kyiv Post” architekt i specjalista od infrastruktury Oleg Greczuk. Widać to po ostatnich atakach Rosjan, które – owszem – wybiły dziury w nawierzchni mostów i je uszkodziły, ale nie naruszyły ich głównej konstrukcji. Stało się tak, mimo że przynajmniej za częścią trafień stały rakiety balistyczne Iskander z półtonowymi głowicami.

W 2022 roku przekonali się o tym sami Ukraińcy, kiedy próbowali zniszczyć most Antonowski w Chersoniu za pomocą lżejszych, ale celniejszych rakiet systemu HIMARS, aby uniemożliwić Rosjanom korzystanie z niego. Pomimo dziesiątek trafień skupionych na ograniczonej powierzchni i wybicia wielu dziur na wylot, konstrukcja ustała i do końca była wykorzystywana przez rosyjskie wojsko. Skuteczni byli dopiero saperzy, którzy wysadzili most podczas odwrotu.

Uszkodzenia Mostu Północnego w Kijowie po ataku Iskanderami 16 listopada. Prawdopodobnie 3 rakiety trafiły w jezdnię niedaleko od siebie.

Wiktor Hleba, były zastępca głównego architekta Kijowa, w rozmowie z portalem „Kyiv24” mówił, że mosty są budowane z dużym marginesem bezpieczeństwa, a te z czasów radzieckich – ze szczególnie dużym. – Projekty zakładały dziesięciokrotny standardowy zapas bezpieczeństwa, bo szacowano, że mosty muszą wytrzymać przejazd całych dywizji pancernych – opisywał specjalista.

Trafianie mostów „na odlew” w przypadkowe miejsca ma więc umiarkowany skutek. No, chyba że uda się trafić w jakiś krytyczny punkt. Tak jak Ukraińcom udało się najwyraźniej kilka razy trafić w stalowy łuk nośny Mostu Krymskiego. Najpierw go uszkadzając, a potem doprowadzając do zawalenia się konstrukcji.

Tego rodzaju trafienia są jednak bardzo trudne. Patrząc z perspektywy nadlatującej z góry rakiety balistycznej, most jest wstęgą szeroką na maksymalnie 30-40 metrów. Przy czym zdecydowana większość to nawierzchnia drogi lub torowisko. Krytyczne łączenia, podpory czy filary są zazwyczaj albo ukryte pod innymi elementami, albo znacznie mniejsze. Bezpośrednie trafienia w nie są praktycznie niemożliwe bez dużej dozy szczęścia. Klasyczne rakiety manewrujące z półtonowymi głowicami są natomiast jeszcze mniej celne w takim scenariuszu, bo nadlatują do mostu od boku i nie projektowano ich z myślą o takich celach.

Lepszą alternatywą do ataków od boku są drony lub nowe proste rakiety manewrujące. Na Most Krymski Ukraińcy mieli użyć głównie takiego uzbrojenia, częściowo zdalnie sterowanego dzięki łączom satelitarnym, co podniosło ich celność. Problemem w przypadku takiego uzbrojenia są jego lekkie głowice, zazwyczaj sięgające do około 100 kg. To bardzo mało w przypadku takich celów jak solidne konstrukcje mostów.

Problemy ze skutecznością ataków na mosty bardzo dobrze pokazuje ukraiński Most Zatoka, na południe od Odessy. To kluczowa przeprawa na trasie kolejowej i drogowej ku Rumunii. Stara konstrukcja z lat 50. Rosjanie atakowali ją systematycznie, właściwie od pierwszych dni wojny, przy użyciu całej gamy uzbrojenia. Od rakiet odpalanych z samolotów, przez bomby szybujące i rakiety balistyczne, po drony latające i morskie. Most został trafiony wiele razy, ale aż do grudnia 2025 roku był skutecznie naprawiany i pozostawał większość czasu przejezdny. Dopiero duży atak powietrzny (kilkadziesiąt dronów i bomb szybujących) spowodował poważne uszkodzenia, których do dzisiaj nie usunięto, bo Rosjanie regularnie atakują prace naprawcze. Most stoi, ale stracił swoje strategiczne znaczenie, bo pozostaje wyłączony z użytku.

To może być początek nowej kampanii

To może być kierunek, w którym Rosjanie będą próbowali podążyć z mostami na Dnieprze. Powtarzane uderzenia, które może nie doprowadzą do katastrofalnych zawaleń, ale przez kumulację kolejnych uszkodzeń uczynią mosty bezużytecznymi. 9 listopada Wołodymyr Zełenski twierdził po spotkaniu z naczelnym dowódcą generałem Mychajło Drapatym, że Rosja zdecydowała się podjąć próbę podzielenia Ukrainy na pół wzdłuż Dniepru, właśnie atakami na przeprawy. Od października rzeczywiście widać częstsze uderzenia. Zwłaszcza wysiłek wycelowany w mosty kijowskie, który pomimo relatywnie niewielkich uszkodzeń konstrukcji, doprowadził do dużych problemów dla mieszkańców miasta ze względu na zamknięcia i ograniczenia ruchu.

Nie można wykluczyć, że Rosjanie będą chcieli jakoś się zemścić za Most Krymski. Na przykład poprzez zorganizowanie dużego ataku na wybrany most w Kijowie, tak aby doprowadzić do jego poważnych uszkodzeń lub zawalenia. Ukraińcy pokazali, że musi to być naprawdę duża operacja z użyciem dziesiątek, jeśli nie setek różnego rodzaju rakiet oraz dronów. Rosjan na pewno byłoby stać na coś takiego, tak jak to zrobili w przypadku mostu Zatoka. Mosty w Kijowie są jednak większe i solidniejsze, więc operacja musiałaby być adekwatnie większa.

Przez lata takich prób nie podejmowali. Dlaczego? Tak naprawdę nie wiadomo. Według wspomnianych relacji rosyjskich „z-blogerów” uznawano, że relacja koszt-efekt jest niekorzystna i lepiej użyć rakiet oraz dronów na inne cele. Pytanie, czy prestiżowy cios zadany przez Ukraińców w Most Krymski i rozwój technologiczny poprawiający celność środków uderzeniowych nie zmieniły tej kalkulacji. Tym bardziej że pożądany efekt mogłyby dać uszkodzenia mostów, wyłączające je z normalnego użytku, a nie całkowite ich zniszczenie.

Udział