Pióro w mezozoiku znalezione w bursztynie. To rozwiązuje zagadkę

Do lotu pierwsze zerwały się owady, już ponad 300 milionów lat temu. Wśród kręgowców jako pierwsze wzbiły się w powietrze pterozaury przed ponad 200 milionami lat. Z czasem kształtował się lot także wśród ptaków, których ciała w erze mezozoicznej pokrywały pióra, podobnie jak pokrywały one ciała wielu dinozaurów, zwłaszcza teropodów. Wiemy, że ptaki już w mezozoiku latały aktywnie i sprawnie. Wiemy też, że niektóre dinozaury stosowały lot ślizgowy.

Bursztyny z ery mezozoicznej dość często dostarczają informacji na temat tego, jak wyglądało wtedy życie. Drobne życie, gdyż skamieniała żywica jest w stanie uwięzić w swym wnętrzu nieduże obiekty. To najczęściej bezkręgowce, ale bywają też małe kręgowce np. jaszczurki albo płazy. Niezwykłym znaleziskiem są ślady opierzonych zwierząt w postaci ich piór.

Pióro w bursztynie z Birmy ma specjalne znaczenie

Takie inkluzje z piór znajdowano już w bursztynach wcześniej, ale tym razem kawałek żywicy sprzed 99 milionów lat znaleziony w Birmie (Mjanmie) zawiera najdłuższe pióro, jakie kiedykolwiek znaleziono. To zarazem najdłuższe pióro kiedykolwiek odnalezione w trójwymiarze. Co więcej, to pióro konturowe.

A – jak mówi profesor Shuo Wang z East China Normal University – „pojawienie się piór konturowych jest powszechnie uważane za kluczową zmianę ewolucyjną związaną z powstaniem lotek i sterówek. W związku z tym jest powszechnie uważane za wyznacznik zdolności lotu”. Mamy zatem uwięzione w bursztynie pióro sprzed 99 milionów lat, które pokazuje, że zdolność aktywnego lotu u ówczesnych zwierząt była już wykształcona, aczkolwiek wciąż niedoskonale.

O znalezisku donosi „Gondwana Research”, otwiera się w nowym oknie. Czytamy tam, że pióro z Birmy przekracza 105 mm długości. Łącznie pióro mogło mieć 140 mm. Ma ono symetryczne chorągiewki z gęsto upakowanymi zadziorami, co wskazuje na rozwiniętą strukturę. Jednakże brak zazębiających się promyków i niepełne zróżnicowanie stosiny i zadziorów sugeruje ograniczone parametry aerodynamiczne. Wniosek jest taki, że to odkrycie potwierdza stopniową, modułową ewolucję piór lotnych, przy czym we wczesnym etapie rozgałęzienia i wydłużanie się piór prawdopodobnie nie powstawały z uwagi na potrzebę lotu, w przeciwieństwie do późniejszych zmian, takich jak zazębianie się promyków i pełne różnicowanie tkanek. To może sugerować, że lot nie był głównym ewolucyjnym celem powstania takich piór, ale wypadkową.

Pióro stało się piórem zanim zyskało aerodynamiczne znaczenie

Chińczycy, którzy odnaleźli i zbadali pióro, mówią, że większość dużych piór kopalnych zachowała się w postaci zwęglonych i skompresowanych, w których rzadko zachowują się drobne szczegóły takie jak haczyki w kształcie promyków. Tutaj można zobaczyć więcej. Trzonek pióra nie tworzy w wypadku tego pióra całkowicie zamkniętej, pustej struktury i nie ma wewnętrznego zróżnicowania tkanek, charakterystycznego dla współczesnych piór. To by znaczyło, że różne elementy piór konturowych nie wyewoluowały jednocześnie. Pióra w mezozoiku ewoluowały tak, że się wydłużały. Pojawienie się zazębiających się promyków i w pełni zróżnicowanych tkanek poprawiło wytrzymałość mechaniczną i wydajność aerodynamiczną.

W skrócie, pióra mezozoicznych zwierząt dość szybko stały się wizualnie podobne do piór obecnych ptaków, ale miały wciąż inną strukturę. Uzyskały typowy dla piór kształt jeszcze przed uformowaniem się tkanek niezbędnych do skutecznej funkcji aerodynamicznej.

Naukowcom nie udało się zidentyfikować zwierzęcia, do którego pióro należało. Nie wiadomo, czy to ptak, czy dinozaur.

---

Polskie ptaki potrafią robić rzeczy nie do uwierzenia. Wiesz o tym?

Rozpocznij quiz