Obsada Trybunału Konstytucyjnego jest tematem spornym od dłuższego czasu. Pracownia United Surveys by IBRiS 2 listopada przeprowadziła sondaż na zlecenie Wirtualnej Polski. Zapytała w nim 1000 dorosłych Polaków, jak ich zdaniem powinien zakończyć się obecny konflikt w TK.
Sondaż: Jak rozwiązać kryzys w Trybunale Konstytucyjnym?
Najwięcej respondentów (34,1 proc.) stwierdziła, że Trybunał Konstytucyjny wymaga „całkowitego resetu”, czyli wymiany wszystkich zasiadających w nim sędziów w drodze zmiany Konstytucji lub ustaw. 19,7 proc. badanych wybrała „kompromis polityczny” polegający na porozumieniu z obecnym składem sędziowskim. Zdaniem 18,2 proc. ankietowanych TK powinien być pozostawiony w obecnym stanie, bez wprowadzania żadnych zmian. 16,9 proc. oczekuje „twardych działań rządu” oznaczających w tym przypadku zastąpienie sędziów przy użyciu kontrowersyjnych ustaw. Ostatnia grupa (11,1 proc.) wybrała odpowiedź „trudno powiedzieć”.
Zwolennicy rządu woleli bezkompromisowe rozwiązanie. 39 proc. z nich wybrało bowiem „twarde działania rządu”. Na drugim miejscu znalazł się kompromis polityczny, który wybrało 28 proc. respondentów. Trzecie miejsce zajął „reset” z poparciem 18 proc. badanych. 9 proc. sympatyków rządu stwierdziło, że TK należy zostawić w obecnym stanie, a 6 proc. nie miało zdania w tej sprawie.
Innego zdania byli zwolennicy opozycji (PiS, Konfederacji i Razem). 46 proc. z nich wybrało bowiem „reset” TK. Na drugim miejscu znalazło się pozostawienie TK bez żadnych zmian. Opcję tę wybrało 28 proc. respondentów. Za ugodą i kompromisem opowiedziało się 14 proc., a 6 proc. dopuściło działania siłowe oparte na uchwałach sejmowych. Zdania w tej sprawie nie miało 6 proc. respondentów.
Spór o Trybunał Konstytucyjny
W Trybunale Konstytucyjnym zasiada łącznie 15 sędziów. Sędziami wybrani w czasie rządów PiS są: Jakub Stelina, Jarosław Wyrembak, Rafał Wojciechowski, Stanisław Piotrowicz, Wojciech Sych oraz – w roli prezesa – Bogdan Święczkowski, a także wiceprezesa Bartłomiej Sochański. Ministerstwo Sprawiedliwości – w czasie rządów koalicji 15 października – informowało, że Wyrembak jest dublerem, więc nie uznaje go za sędziego TK.
Sejm wybrał ośmioro nowych w 2026 roku po tym, jak kadencje ich poprzedników dobiegły końca. To: Marcin Dziurda, Anna Korwin-Piotrowska, Krystian Markiewicz, Maciej Taborowski, Maciej Berek, Magdalena Bentkowska, Dariusz Szostek i Sławomir Patyra. Karol Nawrocki przyjął ślubowanie od trojga ostatnich z wymienionych sędziów. Następnie prezes TK Bogdan Święczkowski nie dopuszczał ich do orzekania.
Sędzia Korwin-Piotrowska 30 października przejęła obowiązki prezesa TK oraz zawiesiła Święczkowskiego i jego zastępcę Bartłomieja Sochańskiego na miesiąc. Zarzuciła mu upolitycznienie i stwierdziła, że niedopuszczenie przez niego pięciu sędziów uniemożliwiło uchwalenie przez Zgromadzenie Ogólne TK projektu dochodów i wydatków trybunału w 2027 r. oraz włączenie go do ustawy budżetowej na 2027 r. Groziło to brakiem pieniędzy dla Trybunału, a nawet – jak poinformowała Korwin-Piotrowska – zatrzymaniem jego funkcjonowania.
TK informował wcześniej, że próby poddania pod głosowanie Zgromadzenia Ogólnego planu finansowego Trybunału na 2027 rok uniemożliwiła za pierwszym razem obecność „nieuprawnionych osób” na sali, którymi byli niedopuszczeni sędziowie. Drugim razem procedurę zablokował brak dwojga sędziów, którzy opuścili posiedzenie. Rzeczniczka TK Weronika Ścibor poinformowała w komunikacie przesłanym PAP, że byli to Bentkowska i Szostek. Sędziowie ci wielokrotnie sprzeciwiali się wybiórczemu dopuszczaniu sędziów do orzekania.
Kwestią sporną są również przepisy, na podstawie których Korwin-Piotrowska zawiesiła Święczkowskiego i Sochańskiego, a konkretnie artykuł 130 ustawy o ustroju sądów powszechnych. Wątpliwości wzbudziło to, czy ma on zastosowanie do sędziów TK. Zdaniem krytyków nie ma, a zdaniem Korwin-Piotrowskiej ma „poprzez odesłania zawarte w art. 19 o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz art. 10 par. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, jeżeli „ze względu na rodzaj czynu dokonanego przez sędziego powaga sądu lub istotne interesy służby wymagają natychmiastowego odsunięcia sędziego od wykonywania obowiązków służbowych”.
