Sejm powołał nową Rzeczniczkę Praw Obywatelskich. To Sylwia Gregorczyk-Abram

Sejm powołuje Rzecznika Praw Obywatelskich (RPO) bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Parlamentarzyści w piątek 17 lipca rozpatrzyli kandydatury Sylwii Gregorczyk-Abram i Adama Borowskiego. W głosowaniu wzięły udział 433 osoby. Większość bezwzględna wynosiła 217. Kandydatkę KO i Lewicy poparło 233 posłów, a kandydata PiS 177.

Uchwała trafi teraz do Senatu, który może wyrazić zgodę na powołanie Gregorczyk-Abram albo jej odmówić. Senatorowie podejmują uchwałę w sprawie wyrażenia zgody na powołanie RPO w ciągu miesiąca od dnia przekazania uchwały Sejmu. Niepodjęcie uchwały w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody. Jeżeli Senat odmawia wyrażenia zgody na powołanie Rzecznika, Sejm powołuje na stanowisko RPO inną osobę.

– Jesteśmy na pierwszym etapie, mamy jeszcze decyzję Senatu. Tym bardziej z większą pokorą podchodzę do tego procesu, który się jeszcze nie zakończył – powiedziała Gregorczyk-Abram w rozmowie z dziennikarzami na sejmowym korytarzu.

Komisja poparła kandydatkę KO i Lewicy

Sejmowa komisja sprawiedliwości i praw człowieka w środę pozytywnie zaopiniowała kandydaturę mec. Sylwii Gregorczyk-Abram, zgłoszonej przez KO i Lewicę. Głosowało za tym 18 posłów, 9 było przeciw, żaden nie wstrzymał się od głosu.

Negatywną opinię uzyskał natomiast jej kontrkandydat, zgłoszony przez PiS Adam Borowski. Za pozytywnym zaopiniowaniem jego kandydatury zagłosowało wówczas 10 posłów, 18 było przeciw, żaden nie wstrzymał się od głosu.

W komisji zasiada 38 posłów, w tym 19 z klubów koalicji rządzącej, 18 z klubów i kół opozycyjnych oraz jeden poseł niezrzeszony.

Przed głosowaniem prezentujący kandydaturę Borowskiego poseł Mariusz Gosek (PiS) podkreślił, że rolą RPO jest stać na straży praw i wolności każdego obywatela, niezależnie od jego przekonań. Zaznaczył, że Polska potrzebuje rzecznika odważnego, niezależnego i odpornego na naciski, który potrafi powiedzieć „nie” każdej władzy, gdy naruszane są prawa obywateli.

– Urząd RPO wymaga nie tylko wiedzy, ale również charakteru. Wiedzę zdobywa się, charakter kształtuje się całe życie. Pan Adam Borowski swój charakter i niezłomną postawę potwierdził w najtrudniejszych momentach historii – zaznaczył.

Kim jest Sylwia Gregorczyk-Abram?

Posłanka Katarzyna Piekarska (KO) podkreśliła, że mec. Gregorczyk-Abram jest adwokatką i obrończynią praw człowieka, która od ponad 20 lat angażuje się w działalność społeczną na rzecz ochrony praw i wolności obywatelskich, a od 2010 r. łączy aktywizm z praktyką zawodową. Zaznaczyła, że od początku swojej drogi zawodowej angażowała się w sprawy dotyczące ochrony standardów praw człowieka, współpracuje z organizacjami społecznymi i reprezentuje osoby narażone na naruszenia ich praw i wolności.

– W toku swojej działalności zawodowej i społecznej udowodniła wysoki poziom wiedzy merytorycznej, dający gwarancję właściwego sprawowania powierzonych jej obowiązków – podkreśliła.

Sylwia Gregorczyk-Abram jest współzałożycielką inicjatywy Wolne Sądy, Komitetu Obrony Sprawiedliwości oraz członkinią zarządu Stowarzyszenia im. prof. Zbigniewa Hołdy. W maju 2025 r. została przewodniczącą komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015-2023, która działała przy Ministerstwie Sprawiedliwości.

Kim jest Adam Borowski?

Adam Borowski to działacz opozycji demokratycznej, represjonowany przez aparat bezpieczeństwa PRL. Za działalność na rzecz przemian demokratycznych w Polsce został odznaczony w 2006 r. przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1995 r. był założycielem, a w latach 2000-2006 przewodniczącym Komitetu Polska-Czeczenia. W latach 2008-2010 pełnił funkcję społecznego doradcy RPO ds. uchodźców czeczeńskich. Obecnie jest szefem warszawskiego klubu „Gazety Polskiej”.

Kto może zostać RPO?

Zgodnie z ustawą o RPO, rzecznikiem może być obywatel polski wyróżniający się wiedzą prawniczą, doświadczeniem zawodowym oraz wysokim autorytetem ze względu na swe walory moralne i wrażliwość społeczną.

Według ustawy o RPO stoi on na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji RP oraz w innych aktach normatywnych, w tym również na straży realizacji zasady równego traktowania. W sprawach o ochronę wolności i praw człowieka RPO bada, czy wskutek działania lub zaniechania organów, organizacji i instytucji zobowiązanych do przestrzegania i realizacji tych wolności i praw nie nastąpiło naruszenie prawa, a także zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej.

Ta sama osoba nie może być rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje – jedna trwa pięć lat. Kadencja obecnego RPO prof. Marcina Wiącka, który objął urząd w 2021 r., kończy się 23 lipca.

Pierwszym RPO była prof. Ewa Łętowska, powołana przez Sejm 19 listopada 1987 r. Funkcję tę pełnili następnie: prof. Tadeusz Zieliński, prof. Adam Zieliński, prof. Andrzej Zoll, dr Janusz Kochanowski, dr hab. Irena Lipowicz, prof. Adam Bodnar oraz prof. Marcin Wiącek.

Źródło: PAP