Tryb zimowy w oknie. Teraz jest najlepszy czas, żeby go przestawić

Czym jest tryb zimowy w oknach?

„Tryb zimowy” to potoczna nazwa mocniejszego docisku skrzydła do ramy. W wielu oknach można go zmienić za pomocą niewielkich metalowych elementów rozmieszczonych na krawędzi skrzydła. Fachowcy nazywają je czopami, rolkami lub grzybkami. Po ich odpowiednim obróceniu skrzydło mocniej naciska na uszczelkę, a przez szczeliny przedostaje się mniej zimnego powietrza. Takie ustawienie może poprawić komfort w mieszkaniu i ograniczyć straty ciepła, ale nie zmieni właściwości szyby ani samej ramy.

Przed zimą nie trzeba zmieniać ustawień każdego okna. W wielu modelach pośredni stopień docisku sprawdza się przez cały rok, choć możliwości regulacji zależą od rodzaju zastosowanych okuć. Jeśli wokół zamkniętego skrzydła nie czuć przewiewu, klamka pracuje lekko, a uszczelka przylega równomiernie, mocniejszy docisk niewiele zmieni. Ustawienie go na maksimum może wręcz zaszkodzić, ponieważ stale ściśnięta uszczelka szybciej traci sprężystość, a mechanizm zamykający pracuje pod większym obciążeniem.

Regulacja docisku będzie pomocna w sytuacji, w której powietrze przedostaje się między skrzydłem a ramą. Źródło nieszczelności może jednak znajdować się również pod parapetem albo w miejscu połączenia okna ze ścianą.

Mocniejsze ustawienie czopów nie naprawi też pękniętej uszczelki ani opadniętego skrzydła. Jeśli okno ociera o ramę, szczeliny mają różną szerokość lub zamknięcie klamki wymaga użycia siły, problem leży prawdopodobnie w ustawieniu zawiasów albo zużyciu okuć. W takiej sytuacji lepszym rozwiązaniem będzie kontrola serwisowa.

Mocniejszy docisk okien ogranicza napływ zimnego powietrza, ale mieszkanie nadal wymaga regularnego wietrzenia. Zimą nie należy więc zamykać nawiewników na stałe. Gdy wymiana powietrza jest zbyt słaba, para powstająca podczas gotowania, kąpieli i suszenia prania osadza się na szybach, a z czasem również na chłodnych ścianach. Zaparowane okna mogą być pierwszym sygnałem, że w mieszkaniu gromadzi się zbyt dużo wilgoci.

Jak rozpoznać, czy okno jest ustawione w trybie zimowym czy letnim?

Różnica między trybem zimowym a letnim sprowadza się do siły, z jaką skrzydło przylega do ramy. W ustawieniu zimowym uszczelka jest mocniej dociśnięta, więc przez zamknięte okno, otwiera się w nowym oknie przedostaje się mniej chłodnego powietrza. Tryb letni oznacza lżejszy docisk. Odciąża uszczelkę, ale nie służy do wentylowania mieszkania. Dopływ świeżego powietrza powinny zapewniać nawiewniki oraz regularne wietrzenie.

Ustawienie można odczytać z położenia metalowych czopów rozmieszczonych na krawędzi skrzydła. Zależnie od rodzaju okuć mają kształt okrągły, owalny lub sześciokątny, czasem przypominają niewielki grzybek. Zwykle znajduje się na nich kropka, kreska albo nacięcie. Znaczniki nie są jednak ujednolicone. W jednym systemie skierowanie oznaczenia w stronę uszczelki zwiększa docisk, w innym mechanizm działa odwrotnie. Przed obróceniem czopów trzeba więc sprawdzić instrukcję producenta okuć.

Pomocny będzie również test kartki. Wystarczy włożyć papier między skrzydło a ramę, zamknąć okno i spróbować go wyciągnąć. W trybie zimowym kartka powinna wysuwać się z wyraźnym oporem, ponieważ skrzydło mocniej naciska na uszczelkę. Przy ustawieniu letnim opór będzie słabszy. Test warto powtórzyć u góry, na dole i po obu stronach okna. Jeśli wynik zmienia się zależnie od miejsca, czopy mogą być ustawione nierówno albo skrzydło wymaga regulacji.

O nieszczelności może świadczyć także ruch cienkiej chusteczki przy zamkniętym oknie. Trzeba jednak pamiętać, że powietrze może napływać spod parapetu, przez połączenie ramy ze ścianą lub przez nawiewnik. Sama chusteczka nie pokaże więc, czy problem wynika ze zbyt słabego docisku, zużytej uszczelki czy błędu montażowego

Wiele zdradza również sposób działania klamki. Powinna obracać się płynnie, bez szarpania i używania siły. Jeśli okno zaczyna zamykać się ciężej, ustawienie może być zbyt mocne lub nierówne. Dalsze dokręcanie czopów obciąży przekładnię i pozostałe części okuć, zamiast poprawić szczelność. W tej sytuacji należy nieco zmniejszyć docisk, a gdy skrzydło ociera o ramę lub wyraźnie opadło, zlecić fachowcowi regulację zawiasów.

Jak przestawić i wyregulować okna na zimę?

Regulację warto zacząć od umycia ramy, uszczelek i okuć. Gumowe profile trzeba dokładnie obejrzeć. Jeśli są popękane, twarde lub wyraźnie spłaszczone, mocniejszy docisk nie rozwiąże problemu na długo. Zużytą uszczelkę należy wymienić na model dopasowany do danego systemu okiennego. Ruchome części okuć można oczyścić i nasmarować preparatem zalecanym przez producenta.

Jak ustawić okna na tryb zimowy?

1. Otwórz skrzydło i znajdź wszystkie czopy ryglujące rozmieszczone na jego krawędzi.

2. Sprawdź w instrukcji okuć, które położenie oznacza większy docisk. Oznaczenia różnią się zależnie od producenta.

3. Dobierz właściwe narzędzie. Najczęściej jest to klucz imbusowy 4 mm, choć niektóre okucia wymagają klucza Torx, płaskiego śrubokręta lub specjalnego klucza do czopów.

4. Obracaj każdy czop stopniowo, najlepiej o ćwierć obrotu. Ustawienie od razu na maksimum zwykle nie jest potrzebne.

5. Zadbaj o jednakowe położenie wszystkich czopów. Nierówny docisk może utrudnić zamykanie okna i obciążyć okucia.

6. Zamknij skrzydło, sprawdź działanie klamki i wykonaj test kartki w kilku miejscach. Papier powinien wysuwać się z lekkim, podobnym oporem na całym obwodzie.

Po regulacji okno powinno zamykać się płynnie, bez szarpania i używania siły. Jeśli klamka nagle zaczęła pracować ciężej, docisk jest prawdopodobnie zbyt duży lub nierówny. Warto wówczas nieco cofnąć czopy i ponownie sprawdzić szczelność. Regulacja tych elementów nie zmieni położenia całego skrzydła. Gdy okno ociera o ramę, opadło albo szczeliny wokół niego mają różną szerokość, potrzebna jest regulacja zawiasów. Przy dużych, ciężkich pakietach szybowych lepiej powierzyć ją serwisantowi.

Po zwiększeniu docisku warto sprawdzić, czy na szybach nie skrapla się więcej pary wodnej. Mokre okna o poranku mogą świadczyć o nadmiernej wilgotności lub zbyt słabej wentylacji. Nawiewniki powinny być otwarte, a mieszkanie najlepiej wietrzyć krótko i intensywnie, zamiast pozostawiać uchylone skrzydło przez wiele godzin. Wiosną warto ponownie skontrolować okucia i, jeśli pozwala na to ich konstrukcja, zmniejszyć docisk. Wówczas odciążymy uszczelki i dłużej zachowamy ich sprężystość.