Wykradli Rosjanom dane, które pokazują ogromną skalę ich strat. Wszystkie ofiary wojny to już miliony

Rosstat to Federalna Służba Statystyki Państwowej. Coś w rodzaju polskiego Głównego Urzędu Statystycznego. Jednym z jego zadań jest gromadzenie danych na temat obywateli, w tym dat, miejsc i przyczyn zgonów. Stały się one szczególnym obiektem zainteresowań hakerów stojących po stronie Ukrainy.

Łączna liczba wykradzionych danych to prawie 23 terabajty. 1 listopada na stronie głównej Rosstatu i jej regionalnych przedstawicielstw pojawiły się loga grup hakerskich określających się jako „Silent Crow” (grupa hakerów określających się jako „proukraińscy”) i „Cyberpartyzanci BY” (określają się jako grupę białoruskich hakerów sprzeciwiających się reżimowi Aleksandra Łukaszenki). Do tego hasło: „Nikt nie ucieknie odpowiedzialności”. Rosstat informował wówczas o serii ataków hakerskich na swoje serwery, trwających od 29 października, ale zaprzeczył, aby cokolwiek z nich wykradziono. Tydzień później hakerzy wrzucili jednak do sieci informacje, które pozwalają określić skalę strat osobowych w wojnie z Ukrainą. Jak poinformowali, jest to część pozyskanych danych.

Różne metody liczenia, różnica prawie 60 tysięcy

Grupy: „Silent Crow” i „Cyberpartyzanci BY” przyjęły różną metodologię przy określaniu ofiar wojny. „Cyberpartyzanci” stosują bardziej restrykcyjną, starając się ograniczać do prawdopodobnych wojskowych. „Silent Crow” używa szerszej, włączającej do listy także prawdopodobnych cywili, którzy zginęli w rejonie walk, albo na przykład w wyniku ataków lotniczych lub innych nieokreślonych przypadków. Wykradzione dane nie zawierają jasnego określenia „żołnierz zabity w toku działań bojowych”. Nie zawierają nawet nazwisk, tylko takie dane jak: wiek, płeć, region zamieszkania oraz datę, miejsce i przyczynę zgonu. Przy czym wiele pozycji miało być niepełnych i bez jasnego określenia powodu śmierci. Dlatego statystyki powstałe na podstawie wykradzionych danych zawierają niejasności i różnią się od siebie. 

Według wyliczeń „Cyberpartyzantów” w wyniku wojny zginęło 393 881 Rosjan. Jest to liczba uzyskana na podstawie wpisów z bazy danych, które w „przyczynie śmierci” miały kody wskazujące na „działania bojowe”, „ostrzał”, „atak drona” i temu podobne. Muszą to być zapewne i żołnierze, i cywile.

Według wyliczeń „Silnet Crow” zabitych jest 450 100 osób. Szacunki tej grupy są nieco inne od białoruskich. Uwzględniono w nich bowiem 13,6 tys. Rosjan, którzy ponieśli śmierć na terenach okupowanych Ukrainy, ale bez podania przyczyny oraz 14,1 tys. żołnierzy zmarłych w wyniku wypadków i chorób, a nie działań bojowych. Do tych liczb grupa dołączyła 9,1 tys. zgonów bez podania przyczyny, ze znacznie większej puli, proporcjonalnie do udziału śmierci bojowych we wszystkich zgonach. I wreszcie mieści się w tych danych nieco ponad pół tysiąca „ofiar ataków terrorystycznych”.

Strona „Rosstat Leaks” zawierająca opublikowane dane jest opisana według metodologii Ukraińców.

Według danych podanych przez hakerów, jeśli chodzi o liczbę potencjalnych ofiar wojny od początku 2022 roku, to rozrzut waha się w przedziale 394-450 tys. osób. Trwająca dekadę inwazja radziecka na Afganistan kosztowała ZSRR 13,8 tysięcy żołnierzy. Całkowite straty USA podczas II wojny światowej wyniosły 405-419 tysięcy żołnierzy.

Eksperci oceniają dane jako wiarygodne

Podstawową kwestią jest ocena wiarygodności danych prezentowanych przez hakerów. W tym celu odpowiedzialni za kradzież danych udostępnili je znanym rosyjskim mediom opozycyjnym Meduza i Mediazona, które już od lat śledzą skalę strat ludzkich Rosji w tej wojnie. Zwłaszcza to drugie medium, które we współpracy z BBC od lat prowadzi tytaniczną pracę w tym zakresie, ma tutaj duże znaczenie. Ich dziennikarze przekopują lokalne rosyjskie media, media społecznościowe, komunikaty lokalnych władz, dostępne w sieci wykradzione dane urzędowe i temu podobne. Na tej podstawie tworzą imienną listę potwierdzonych i zweryfikowanych ofiar wojny. Do dzisiaj doliczyli się w ten sposób 285 881 osób, przy czym ich dane pojawiają się z dużym opóźnieniem, bo niezbędne informacje docierają zwykle wiele miesięcy po faktycznym zgonie, a potem jeszcze kolejne miesiące mijają na weryfikacji. Do tego nie po wszystkich ofiarach zostaje ślad.

Biorąc to pod uwagę, BBC i Mediazona na koniec 2025 roku szacowały, że łączna liczba zabitych musiała w tamtym momencie wynosić około 350 tysięcy. Jest więc jak najbardziej realne, że aktualnie oscyluje w rejonie 400 tysięcy, albo i więcej. Podobnego zdania jest uznany niemiecki analityk dr Janis Kluge, który od lat zajmuje się śledzeniem skali rosyjskiej rekrutacji i strat. Według niego, biorąc pod uwagę całą dotychczasową wiedzę na ten temat, opublikowane przez hakerów dane są realne. Sam weryfikował je wyrywkowo i nie znalazł nic, co jego zdaniem czyniło je z gruntu niewiarygodnymi. Choć zastrzega, że błędy najpewniej w nich są, podobnie jak w oficjalnych rosyjskich bazach danych. Nie podważa to jednak jego zdaniem wartości całego materiału, nawet jeśli podane liczby odbiegają o około 10 procent od realnych. „To może być dotychczas najważniejszy wyciek danych podczas tej wojny” – napisał na „X” Niemiec.

Swoje własne analizy przeprowadziła też amerykańska agencja prasowa „Bloomberg”. Według niej ujawnione dane noszą znamiona autentycznych i nie widać w nich śladów po sfabrykowaniu lub zmanipulowaniu. Do tego podane teraz przez hakerów wartości pokrywają się z wcześniejszymi szacunkami. Podobnego zdania jest rosyjski portal „The Moscow Times”, który przeprowadził swój wyrywkowy test na 50 nazwiskach i nie znalazł nic, co by wskazywało na sfabrykowanie opublikowanych materiałów.

Wszyscy eksperci zaznaczają, że w danych zamieszczonych w sieci przez hakerów mogą być błędy. Tak jak wykazują Rosjanie i ich zwolennicy, pokazując na przykład wciągniętą na listę ofiar wojny 97-letnią kobietę, które zmarła w obwodzie chersońskim przed wojną, czy kilka starszych osób, które miały umrzeć w Buczy około 1,5 roku po wycofaniu się z niej rosyjskiego wojska. Takie przypadki wykorzystują, przekonując, że rzekomy wyciek to wielka manipulacja. Hakerzy tłumaczą to faktem rejestrowania cywilnych ofiar walk ze znacznym opóźnieniem albo po prostu błędnie wprowadzonymi danymi. Ich zdaniem skala takich odstępstw jest minimalna i jak najbardziej zrozumiała dla ogromnej bazy, co nie czyni całości informacji niewiarygodnymi.

2 miliony ofiar wojny

Około 400 tysięcy zabitych oznacza, że co najmniej dwa razy tyle osób zostało rannych i zaginęło. Jeśli nie trzy razy – przyjmując standardową wojskową arytmetykę: trzech rannych na jednego zabitego, która w przypadku Rosjan podczas tej wojny może być zaburzona. Wynika to z charakteru działań na froncie i kiepskiej organizacji ewakuacji oraz opieki medycznej. Przekłada się to na wyższy współczynnik zgonów w wyniku ran, których w podręcznikowych warunkach powinno się uniknąć. Oznaczałoby to od około 1,2 do 1,6 miliona zabitych, zaginionych oraz rannych.

Taka wartość pokrywa się z podawanymi przy różnych okazjach szacunkach ze strony przedstawicieli państw NATO, a także nieoficjalnych wypowiedziach dla zachodnich mediów. Na przykład we wrześniu marszałek Rich Knighton, szef Sztabu Obrony Wielkiej Brytanii, czyli naczelny dowódca wojsk Wielkiej Brytanii, powiedział „UK Defense Jorunal”, że Rosjanie stracili „oszałamiające” pół miliona zabitych, a do tego około milion rannych. Miały to być dane ukraińskie, ale zweryfikowane przez wywiad brytyjski i uznane za wiarygodne. Aktualnie oficjalna statystyka Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy podaje liczbę 1,6 miliona rosyjskich żołnierzy „wyeliminowanych”, czyli zabitych, zaginionych i rannych w stopniu wyłączającym z walki.

Dla strony ukraińskiej nie ma tak szczegółowych danych. Rosjanie publikowali w 2025 i 2026 roku liczby, które miały być oparte o dane wykradzione z ukraińskiego wojska. Ostatnia wartość zabitych, zaginionych i rannych po stronie Ukrainy miała wynieść 2,6 miliona. Nie opublikowali jednak rzekomo wykradzionych danych, nie sposób więc próbować ich zweryfikować. 2,6 miliona jest przy tym wartością zdecydowanie przekraczającą większość niezależnych szacunków. Portal UALosses, próbujący robić to, co BBC i Mediazona odnośnie do Rosji: podaje 115 tysięcy zabitych i drugie tyle zaginionych oraz pojmanych. Przy czym „zaginiony” najpewniej oznacza zabitego, którego ciało pozostawiono na terenie zajętym przez Rosjan albo ewentualnie dezertera. Tak więc liczba 150 tysięcy zabitych najpewniej nie byłaby przesadą. W lipcu 2026 roku amerykański think-tank CSIS (Center for Strategic and International Studies) podawał wartość 125-150 tysięcy zabitych Ukraińców i około 400-500 tysięcy rannych oraz zaginionych.

Sumując prawdopodobne straty Rosjan i Ukraińców dochodzimy do zatrważających danych. W toku już blisko pięciu lat wojny, życie straciło ponad pół miliona ludzi, a około 1,5 miliona zostało rannych lub zaginęło. To daje około 2 miliony ludzi łącznie. W zamian Rosja okupuje około 20 procent terytorium Ukrainy.