Zamach w Krakowie. Jak reagować, gdy padają strzały? Ekspertka o 4U

W sobotę w Krakowie 24-letni Michał Oksiński otworzył ogień do spacerujących po Rynku Głównym przechodniów. Zginęło sześć osób, kilkanaście jest rannych. Wcześniej sprawca zabił swoich rodziców i siostrę. W poniedziałek rano przekazano, że lekarzom nie udało się go uratować.

W samochodzie zamachowca i przy nim samym znaleziono łącznie cztery sztuki broni i kilkaset sztuk amunicji.

Zamach w Krakowie. Pytania o bezpieczeństwo

Tragedia zrodziła wiele pytań nie tylko o powody działania 24-latka, ale i o nasze codzienne bezpieczeństwo. M.in. o to, czy wiemy, jak zachować się w tak ekstremalnej sytuacji.

Jak podkreśla dr Paulina Piasecka, dyrektorka Centrum Badań nad Terroryzmem Uniwersytetu Civitas, świadomi obywatele są jedną z części składowych systemu bezpieczeństwa państwa.

– Wiem, że ludzie mają w sobie często heroiczną nutę i chcą pomagać – mówi Piasecka. Jak podkreśla, są jednak momenty, gdy trzeba takie impulsy pohamować.

Jeśli zatem znajdziemy się w miejscu, gdzie padają strzały lub istnieje zagrożenie wybuchem ładunku czy latającymi odłamkami – pierwsza żelazna zasada, o której mówi ekspertka brzmi: chowaj się.

Jak podkreśla, nasza skłonność do narażania się na niebezpieczeństwo, „wynikająca z poczucia kuloodporności lub niewiary w to, że może stać się nam coś złego„, może stać się przyczyną nieszczęścia innych osób.

Chodzi nie tylko o ukrycie się przed kulami, ale i o schodzenie z drogi osobom reagującym na zdarzenie, służbom.

– Nie stoję na linii strzału pomiędzy policjantem a napastnikiem i nie staję się kolejną osobą postrzeloną. To dodatkowo komplikuje sytuację i zmusza ratowników do wchodzenia pod ogień w celu ratowania mojego życia. Ukrycie się to absolutnie najlepszy sposób, w jaki możemy pomóc służbom znajdującym się na miejscu – podkreśla ekspertka ds. terroryzmu.

Schemat 4U, czyli jak zachować się w sytuacji zagrożenia

Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW opracowało schemat 4U – „uważaj, uciekaj, ukryj się, udaremnij atak”. To zbiór zasad opisujących właściwą reakcję w sytuacji kryzysowej.

– Powinniśmy zachowywać czujność i wypatrywać ewentualnych sygnałów ostrzegawczych. Słuchajmy sygnałów z otoczenia – apeluje dr Paulina Piasecka i podkreśla, że taka obserwacja „nie wynika z paranoi, lecz z faktu, że jesteśmy współbudowniczymi systemu bezpieczeństwa„.

Kolejne kroki to „Uciekaj” lub „Ukryj się”. Jak tłumaczy ekspertka, ukrycie się nie polega jedynie na schowaniu za rogiem czy przymknięciu za sobą drzwi pomieszczenia.

– Zdradzić nas może bardzo wiele rzeczy: dzwoniący telefon, rozświetlony ekran czy światło w pomieszczeniu rzucające cienie. Ukrywając się, zamykamy i w miarę możliwości barykadujemy drzwi, wyłączamy dźwięk w telefonie, wyłączamy również wibracje. W zastygłej ciszy wibracja leżącego na stole telefonu ulega zwielokrotnieniu i łatwo ją wyczuć, a naszym zadaniem jest nie zwracać na siebie uwagi – wyjaśnia Piasecka.

Ostatnia faza, „udaremnij atak”, dotyczy sytuacji w zamkniętym budynku, gdy inne opcje zawiodą. Polega ona na próbie zaskoczenia napastnika we współpracy z innymi osobami, przy użyciu wszystkiego, co mamy pod ręką.

– Pamiętajmy, że gdy dochodzi do konieczności bezpośredniej konfrontacji, działamy tak, jakbyśmy walczyli o własne życie, bo dokładnie to w tym momencie robimy – mówi ekspertka.

Ekspertka ds. terroryzmu: Wiedza pozwala nie panikować

Nie ulega wątpliwości, że nabyta wiedza może pomóc nam przetrwać sytuację kryzysową, wyjść z niej cało i zmniejszyć zagrożenie dla osób niosących nam pomoc.

– To ogromnie zmniejsza ryzyko, że popadnę w kompletne przerażenie, zastygnę w paraliżu i stanę na drodze tym, którzy mogliby pomóc. Musimy pogodzić się z tym, że znajomość zasad zachowania wynika z instynktu samozachowawczego i jest naszym obowiązkiem wobec siebie oraz innych – podkreśla Piasecka.

Według ekspertki w naszej strategii bezpieczeństwa powinny znaleźć się praktyczne szkolenia dotyczące zachowania w sytuacjach podobnych do tego, co wydarzyło się w Krakowie.

– Wiedza pozwala nie panikować, ale aby zareagować precyzyjnie w momencie bodźca – np. gdy rozlega się strzał, a ja natychmiast uciekam za róg lub robię pad na ziemię na pustej przestrzeni, by zmniejszyć powierzchnię celu, jakim może być moje ciało, potrzebne są wyćwiczone nawyki – tłumaczy.

Ludzie pracujący w służbach powtarzają takie ćwiczenia wielokrotnie, bo, jak mówi Piasecka, pod wpływem silnego stresu, adrenaliny i kortyzolu nasze ciało musi reagować automatycznie.

„Polska nie jest łatwym celem”

Sobotnie zdarzenia w Krakowie to pierwszy taki zamach terrorystyczny w historii kraju.

– Mam nadzieję, że takie sytuacje nie będą się powtarzać, choć musimy liczyć się z tym, że mogą się zdarzyć – mówi dr Paulina Piasecka.

Zwraca uwagę na wzorcowe zachowanie osób odpowiedzialnych za nasze bezpieczeństwo: – Dzięki heroicznej postawie policjantów oraz niezwykle sprawnej współpracy służb – nie tylko policji chroniącej własnym ciałem mieszkańców i turystów, ale też straży miejskiej, straży pożarnej i ratownictwa medycznego, poradziliśmy sobie na tyle, na ile było to w tak tragicznej sytuacji możliwe.

Pochwały należą się nie tylko służbom. Piasecka mówi o „fenomenalnych postawach obywateli”, np. osób udzielających pierwszej pomocy rannym czy pracownicy stoiska w Sukiennicach, która otworzyła je dla przechodniów i „wciągnęła” ich do środka.

– Pokazaliśmy jako społeczeństwo, że nie daje się nas łatwo zastraszyć i w przestrzeni publicznej dominuje współczucie oraz opanowanie, a nie przerażenie. Polska nie jest łatwym celem i potrafi skutecznie zareagować – podkreśla Piasecka.

Anna Nicz

Chcesz porozmawiać z autorką? Napisz: anna.nicz@firma.interia.pl