Zgromadzenie Sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Zgromadzenie Ogólne) we wtorek (10 listopada) uchwaliło zmianę Regulaminu TK. Uchwała wchodzi w życie dzień po jej ogłoszeniu. Zmiany mają usprawnić funkcjonowanie TK i wzmocnić rolę sędziów we współzarządzaniu istotnymi sprawami dla trybunału. Nie wpływają natomiast na postępowania podmiotów zewnętrznych.
Uchwała we wtorek wieczorem została opublikowana w Monitorze Polskim. Wcześniej decyzje TK nie były uznawane z powodu kryzysu praworządności. – Będę miał dziś okazję podjąć decyzję po raz pierwszy od lat, z czystym sumieniem o publikacji decyzji Trybunału Konstytucyjnego – zapowiadał premier Donald Tusk przed wtorkowym posiedzeniem Rady Ministrów.
Zmiany w Trybunale Konstytucyjnym
Sprawozdanie z wykonania budżetu Trybunału Konstytucyjnego sporządzał dyrektor Kancelarii TK i przedstawiał je prezesowi trybunału, który je zatwierdzał. Tak było do tej pory. Po wejściu w życie zmian prezes nadal będzie zatwierdzał sprawozdanie, ale dopiero po uzyskaniu pozytywnej opinii Zgromadzenia Ogólnego Sędziów TK.
Regulamin już wcześniej stanowił, że Zgromadzenie Ogólne wykonuje czynności przewidziane w szczególności między innymi w ustawie o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zgodnie z nią uchwalanie projektu dochodów i wydatków trybunału należy do zadań Zgromadzenia Ogólnego.
Komunikacja na linii prezes-sędziowie
Prezes TK informuje sędziów o ważnych sprawach oraz wydarzeniach podczas Zgromadzenia Ogólnego. Nowa uchwała przewiduje, że nie musi to być jedyne forum, podczas którego prezes przekazuje informacje. „Wystarczające może być odbycie narady sędziów, która nie stanowi posiedzenia zgromadzenia. Przekazywanie istotnych informacji sędziom (…) stanowić powinno naturalną formę włączenia ich we współzarządzanie trybunałem, w ramach którego prezes stanowi pierwszego wśród równych sobie sędziów” – brzmi fragment uzasadnienia.
Usunięcie paragrafu i sprecyzowanie interpretacji
Zgromadzenie uchyliło paragraf 2. regulaminu, zgodnie z którym jego „przepisów nie stosuje się, jeżeli przepisy ustaw regulujących organizację i tryb postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym stanowią inaczej”. W uzasadnieniu uchwały sędziowie wyjaśnili, że jest to oczywiste i to na podstawie konstytucyjnych zasad, a nie wspomnianego paragrafu. Według zgromadzenia nie musi być więc zawarty w regulaminie.
Uchwała zmieniła również przepis mówiący, że Zgromadzenie Ogólne może rozpatrywać z inicjatywy prezesa oraz sędziów „inne” niż wynikające z regulaminu i ustaw sprawy dotyczące TK. W uzasadnieniu czytamy, że mógł on błędnie prowadzić do wniosku, iż prezes oraz sędziowie muszą współdziałać. „Po zmianie nie będzie budziło wątpliwości, że wniosek o rozpatrzenie określonej sprawy przez zgromadzenie może złożyć każdy sędzia trybunału” – brzmi fragment uzasadnienia.
Dodatkowo – po zmianie – regulamin będzie stanowił, że wniosek sędziego może dotyczyć wszystkich, a nie tylko „innych” spraw dotyczących TK. „Pozwoli to uniknąć sytuacji, w których prezes TK nie wnosi do rozpatrzenia przez zgromadzenie spraw, co do których właściwość zgromadzenia wynika z przepisów ustawowych” – czytamy w uzasadnieniu.
Posiedzenia sędziów TK
Zgromadzenie Ogólne będzie decydować o uwzględnieniu wniosku sędziego TK dotyczącego posiedzenia. Jeżeli jednak wniosek złoży co najmniej pięcioro sędziów, prezes będzie miał obowiązek zwołania posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego w ciągu 14 dni oraz wprowadzenia przedstawionej we wniosku kwestii do porządku posiedzenia.
Zawiadomienie sędziów TK o terminie posiedzenia Zgromadzenia Ogólnego dokonywane będzie za pośrednictwem służbowej poczty elektronicznej, z której korzysta każdy sędzia. „Pozwoli to zrezygnować z dotychczasowej, mniej efektywnej i trudniejszej do bezspornego potwierdzenia daty jej dokonania formy powiadamiania 'telefonicznie'” – wyjaśnia uzasadnienie. Sędziowie będą też zawiadamiani w formie pisemnej na papierze.
Spór o TK
Warto zaznaczyć, że współpraca prezesa TK z sędziami może być trudna. Bogdan Święczkowski nie uznaje bowiem pięciorga sędziów: Macieja Berka, Marcina Dziurdy, Anny Korwin-Piotrowskiej, Krystiana Markiewicza i Macieja Taborowskiego. Korwin-Piotrowska zarzuciła mu upolitycznienie i wyjaśniła, że niedopuszczenie przez niego pięciu sędziów uniemożliwiło uchwalenie przez Zgromadzenie Ogólne TK projektu dochodów i wydatków trybunału w 2027 r. oraz włączenie go do ustawy budżetowej na 2027 r. Groziło to brakiem pieniędzy dla TK. Ostatecznie sędziowie TK zatwierdzili projekt budżetu podczas Zgromadzenia Ogólnego.
