HFPC zawiadamia prokuraturę ws. Julii Przyłębskiej. Chodzi o zmiany składów w TK

Fundacja prowadzi działania w odniesieniu do Trybunału Konstytucyjnego nieprzerwanie od 2015 roku. Od blisko sześciu lat stara się o dostęp do danych o zmianach składów oraz ich analizy. To właśnie wniosek o dostęp do informacji publicznej, który Fundacja skierowała do TK już w 2020 roku, był punktem wyjścia do złożenia zawiadomienia do prokuratury.

Helsińska Fundacja Praw Człowieka zawiadamia prokuraturę ws. Trybunału Konstytucyjnego

„HFPC domagała się w nim danych o sygnaturach spraw, w których dochodziło do zmiany składu orzekającego. Uzyskanie tych informacji zajęło niemal pięć lat i wymagało dwukrotnego wygrania sprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz raz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Żądane dane trafiły do Fundacji dopiero pod koniec grudnia 2025 roku” – czytamy w komunikacie Fundacji na stronie internetowej. 

Z przeprowadzonej analizy danych wynika, że w latach 2015-2020 doszło do zmiany składu sędziowskiego w 885 sprawach rozpatrywanych przez TK. Według ustaleń Fundacji, w co najmniej 176 przypadkach osoby kierujące Trybunałem podjęły w tym okresie decyzje o zmianie składu wyznaczonego do rozpoznania sprawy ze względów innych niż śmierć sędziego lub koniec jego kadencji. 

„Dane te zostały skonfrontowane z licznymi innymi źródłami wskazującymi na praktykę bezprawnej zmiany składów Trybunału, w tym w szczególności z listami sędziów Trybunału adresowanymi do Prezes TK, korespondencją Jarosława Wyrembaka z Prezes TK oraz raportem Fundacji im. Stefana Batorego, która badała tę kwestię w 2017 roku” – informuje Fundacja.

Julia Przyłębska pod lupą prokuratury. Chodzi o manipulację składami orzekającymi 

HFPC zwraca uwagę, że sposób przydziału sprawy konkretnemu składowi stanowi jedną z podstawowych gwarancji niezależności i bezstronności sądu. Przepisy regulujące funkcjonowanie Trybunału określają zasady przydzielania spraw sędziom oraz wskazują, w jakich sytuacjach można zmienić lub uzupełnić skład orzekający.

„Zebrane dane pokazują, że do bezprawnych zmian składów dochodziło w wielu sprawach istotnych dla ówczesnej rządzącej większości parlamentarnej, dotyczących m.in. Krajowej Rady Sądownictwa, mediów publicznych, czy granic prezydenckiego prawa łaski” – podaje Fundacja.

W ocenie HFPC działania te doprowadziły do szkody zarówno dla interesu publicznego, jak i prywatnego. Miało się to przejawiać m.in. rozpatrywaniem skarg konstytucyjnych w sposób naruszający zasady bezstronności i niezależności. Fundacja uważa również, że działania te były celowe i miały służyć osiągnięciu określonych korzyści przez prezes TK oraz inne podmioty.

„Całokształt tych okoliczności wskazuje w ocenie Fundacji, że opisane działania mogły wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 231 § 2 Kodeksu karnego, polegającego na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariusza publicznego, działającego na szkodę interesu publicznego lub prywatnego w celu osiągnięcia korzyści osobistej” – czytamy. Za taki czyn grozi kara pozbawienia wolności od roku do 10 lat.