To warzywo z Podkarpacia to polski skarb. Wspiera serce oraz jelita

Fasola wrzawska to lokalny specjał z Podkarpacia, wyróżniający się dużymi ziarnami, kremową konsystencją i zawartością wartościowych składników odżywczych.
Odmiana ta charakteryzuje się cienką skórką, szybkim mięknięciem po ugotowaniu oraz posiada unijny status Chronionej Nazwy Pochodzenia.
Fasola wrzawska dostarcza białko, błonnik i minerały, wspiera pracę serca oraz jelit, a jej zastosowanie w kuchni obejmuje tradycyjne oraz nowoczesne potrawy.
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie

Wybieramy popularne gatunki fasoli, a obok tej przechodzimy obojętnie, choć to regionalny przysmak z Polski i na dodatek bardzo zdrowy. Fasola wrzawska ma delikatną skórkę, szybko mięknie i zachowuje kremową strukturę. Dostarcza białka, błonnika i minerałów, a przy tym łączy smak z lokalną tradycją. Warto się nią zainteresować nie tylko ze względu na pochodzenie, ale też na to, jak łatwo wykorzystać ją na co dzień.

Fasola wrzawska – co to za odmiana i skąd pochodzi jej nazwa?

Fasola wrzawska to tyczna odmiana fasoli wielokwiatowej, zaliczana do typu piękny Jaś. Nazwa pochodzi od wsi Wrzawy na Podkarpaciu, będącej centrum jej uprawy. Tradycja hodowli sięga XIX w., a obecnie roślina jest uprawiana na określonym obszarze gmin Gorzyce, Zaleszany i Radomyśl nad Sanem, w pobliżu ujścia Sanu do Wisły.

Fasoli sprzyjają żyzne mady rzeczne, wilgotność i łagodny mikroklimat Kotliny Sandomierskiej. Gleba dobrze zatrzymuje wodę i składniki mineralne, a osłonięte tereny chronią pnącza przed silnym wiatrem. Roślina wspina się po podporach, które mogą sięgać trzech metrów.

Duże, nerkowate ziarna i cienka skórka. Jak wygląda fasola wrzawska?

Fasolę wrzawską najłatwiej rozpoznać po nasionach: są duże, mięsiste, nerkowate i lekko spłaszczone. To duże okazałe ziarna fasoli w Polsce. Po ugotowaniu zachowują kształt, a jednocześnie stają się miękkie i kremowe, bez suchej, mączystej struktury.

Jej skórka jest ok. 20 proc. cieńsza niż u porównywanych odmian typu piękny Jaś. Ziarna łatwiej chłoną wodę, szybciej miękną i mogą gotować się o około 10 minut krócej. Po ugotowaniu mają maślaną konsystencję i lekko słodkawy smak, bez mączystego posmaku.

Danie z fasoli wrzawskiejWikimedia Commons

Fasola wrzawska z unijnym znakiem ChNP

O wyjątkowości tego produktu świadczy również jego status prawny. 13 stycznia 2012 roku fasola wrzawska została wpisana do unijnego rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia, czyli ChNP.

Oznacza to, że nazwa jest zarezerwowana dla produktu pochodzącego z określonego obszaru i wytwarzanego zgodnie z ustaloną specyfikacją. Nie wystarczy więc wyhodować podobnie wyglądających ziaren gdziekolwiek w kraju, aby móc sprzedawać je pod tą nazwą.

ChNP podkreśla związek fasoli z lokalną ziemią, klimatem i tradycją. Kupując ją, warto szukać unijnego oznaczenia na opakowaniu, które potwierdza pochodzenie z wyznaczonego obszaru i zgodność ze specyfikacją.

Jakie witaminy i składniki odżywcze zawiera fasola wrzawska?

Fasola wrzawska, podobnie jak inne suche nasiona roślin strączkowych, dostarcza białka roślinnego. W 100 gramach suchych ziaren znajduje się ok. 20 gramów białka, a wartość energetyczna wynosi orientacyjnie 280-330 kcal. Po ugotowaniu wartości przypadające na 100 gramów są niższe, ponieważ ziarna chłoną wodę.

Błonnik wspiera pracę jelit, regularność wypróżnień i uczucie sytości. Fasola dostarcza też węglowodanów złożonych, potasu, magnezu, żelaza, folianów oraz innych witamin z grupy B, ważnych między innymi dla tworzenia krwi i przemian energetycznych. Zawartość składników może się różnić zależnie od partii i przygotowania.

Warto łączyć fasolę z warzywami bogatymi w witaminę C, na przykład papryką lub natką pietruszki. Ułatwia to przyswajanie żelaza niehemowego, czyli formy obecnej w produktach roślinnych.

Właściwości zdrowotne fasoli wrzawskiej. Serce i jelita mogą skorzystać

Połączenie błonnika, białka i składników mineralnych sprawia, że fasola wrzawska może być wartościowym elementem zbilansowanej diety. Błonnik rozpuszczalny pomaga wiązać kwasy żółciowe w jelitach, co może wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu. Jadłospis bogaty w błonnik jest jednym z elementów profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych, obok aktywności fizycznej i ograniczania nadmiaru soli oraz tłuszczów nasyconych.

Potas uczestniczy w prawidłowej pracy mięśni i układu nerwowego oraz pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie krwi. Magnez bierze udział w wielu reakcjach metabolicznych, żelazo jest potrzebne do transportu tlenu, a foliany wspierają procesy krwiotwórcze. Błonnik pomaga regulować wypróżnienia i stanowi pożywkę dla części korzystnych bakterii jelitowych. Fasola może również długo sycić, ponieważ łączy białko, błonnik i węglowodany złożone. To przydatna cecha, gdy chcemy lepiej kontrolować apetyt.

Sama fasola nie leczy wysokiego cholesterolu, cukrzycy ani chorób serca. Osoby rzadko jedzące strączki powinny wprowadzać je stopniowo. Przy zespole jelita drażliwego tolerancja bywa indywidualna, a cienka skórka nie wyklucza wzdęć.

Jak jeść fasolę wrzawską? Pomysły na tradycyjne i nowoczesne dania

Fasola wrzawska pasuje do dań, w których liczy się kremowa konsystencja i łagodny smak. Można podać ją z oliwą, czosnkiem i majerankiem, zamiast ziemniaków, a także w zupach, potrawkach i sosach pomidorowych. Duże ziarna sprawdzą się w sałatce z cebulą, natką pietruszki i papryką. Ugotowana fasola nadaje się na pastę do pieczywa z oliwą, cytryną i czosnkiem, a także na farsz do pierogów lub warzyw. W połączeniu z kaszą i warzywami tworzy sycące danie bez mięsa.

Suche ziarna należy przejrzeć, wypłukać i namoczyć przez kilka godzin. Wodę z moczenia warto odlać, zalać fasolę świeżą wodą i ugotować do miękkości. Można dodać liść laurowy, kminek, cząber lub majeranek, a sól najlepiej wsypać pod koniec gotowania. Fasoli nie należy jeść na surowo, trzeba ją dokładnie ugotować. Większą porcję można przechować w lodówce lub zamrozić.

Fasola wrzawska pokazuje, że polskie produkty regionalne mogą być smaczne, odżywcze i mocno związane z miejscem pochodzenia. Duże nerkowate ziarna, cienka skórka i kremowy miąższ wyróżniają ją w kuchni, a białko, błonnik i minerały sprawiają, że warto uwzględniać ją w urozmaiconym jadłospisie.