-
W Polsce zimę spędzają liczne gatunki ptaków, w tym wróble, sikory, kowaliki, dzięcioły, kosy, sójki, sroki oraz niektóre ptaki wodne.
-
Przetrwanie mroźnych miesięcy ułatwiają ptakom zgromadzone wcześniej zapasy, żerowanie w pobliżu ludzkich osiedli oraz nocowanie w osłoniętych miejscach w celu ograniczenia utraty ciepła.
-
Prawidłowe dokarmianie dzikich ptaków powinno odbywać się wyłącznie podczas silnych mrozów i zalegania pokrywy śnieżnej, przy użyciu świeżych nasion, orzechów lub tłuszczu, z wyłączeniem pieczywa i produktów solonych.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Są ptaki, które pozostają w Polsce na zimę, choć mróz, śnieg i krótkie dni sprawiają, że zdobywanie pokarmu staje się prawdziwym wyzwaniem. Niektóre prowadzą bardziej osiadły tryb życia i przez dwanaście miesięcy trzymają się dobrze znanych im okolic. Inne z kolei przemieszczają się na niewielkie odległości, szukając terytoriów, na których łatwiej o nasiona, owoce lub owady. Zdarza się także, że osobniki nawet tego samego gatunku zachowują się dwojako: część odlatuje, a część pozostaje. Wpływa na to m.in. pogoda, dostępność jedzenia i lokalne warunki. Zimą ptaki można zaobserwować przede wszystkim w parkach, ogrodach, na polach i w lasach oraz nad niezamarzniętą wodą. Obecność ptaków zimą wiele mówi o przyrodzie.
Jakie ptaki zostają w Polsce na zimę?
Wróbel zwyczajny
Wróbel jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych ptaków w Polsce – właściwie każdy bez względu na wiek wie, jak wygląda ten ptak. Zimą wróble trzymają się w małych stadach i szukają pożywienia przy różnych zabudowaniach. Ptak ten żywi się głównie się nasionami i ziarnem, a w pobliżu ludzkich osad nie pogardzi resztkami jedzenia. W mroźne dni grupa wróbli może wspólnie nocować w osłoniętym miejscu, ograniczając tym samym utratę ciepła.
Sikora bogatka
Bogatkę bardzo łatwo rozpoznać po czarnej głowie, białych policzkach i żółtym brzuchu z ciemnym pasem. Jest to ruchliwy ptak, często szybko zagląda do karmników i sprawnie przeszukuje gałązki w poszukiwaniu owoców. Latem żywi się przede wszystkim owadami, natomiast zimą bardzo chętnie wybiera nasiona i orzechy. Karmnik jest pomocny, gdy zalegający śnieg utrudnia znalezienie pożywienia z ziemi.
Sikora modraszka
Modraszka jest z kolei mniejsza od bogatki i wyróżnia się charakterystyczną, niebieską czapeczką oraz niebieskimi skrzydełkami. Zimą można ją zaobserwować w parkach, ogrodach i na skrajach lasów. Przeszukuje pędy drzew i krzewów oraz szczeliny w korach, gdzie wypatruje ukrytych tam małych bezkręgowców. Z kolei przy karmniku sięga chętnie po nasiona słonecznika i niesolone orzechy. Jest to bardzo zwinny ptak, który potrafi zawisnąć na bardzo cienkiej gałązce, byle tylko dostać się do jedzenia.
Kowalik zwyczajny
Kowalik charakteryzuje się krępą sylwetką, długim, spiczastym dziobem i rozpoznawalnym ciemnym paskiem biegnącym przez oko. Jako jeden z nielicznych polskich ptaków potrafi schodzić po drzewie głową w dół. Zimą szuka przede wszystkim owadów w szczelinach kory, ale nie pogardzi też nasionami i orzechami. Część zapasów magazynuje w drzewach, w korze.
Dzięcioł duży
Dzięcioła dużego można rozpoznać po czarno-białych piórach i czerwonych akcentach. Przez cały rok szuka larw i owadów znajdujących pod korą drzew. Zimą zaś uzupełnia dietę o nasiona m.in. z szyszek. Niekiedy zdarza się, że odwiedza karmniki, zwłaszcza te, w których wykładany jest tłusty pokarm. Martwe i stare drzewa są dla niego o tyle ważne, bo kryją pożywienie i są dobrym miejsca schronienia.
Kos
Samiec kosa posiada czarne pióra, żółty dziób i delikatną obrączkę wokół oka, samica z kolei zazwyczaj jest brązowa. Część kosów odlatuje do ciepłych krajów, ale wiele osobników pozostaje w Polsce, w szczególności w miastach, gdzie łatwiej znaleźć jedzenie. Sprawnie trawniki i liście, zaś w chłodniejszych miesiącach lubią jeść także owoce pozostawione na krzewach oraz drzewach. Jeśli chcemy zwabić kosa do karmnika, to pomocne będą jabłka i rodzynki, podawane w niewielkich ilościach.
Sójka
Sójka przykuwa uwagę różowo-brązowym piórami, jasnymi plamami na skrzydłach i niebiesko-czarnym wzorem na lotkach. Jesienią ptak ten gromadzi żołędzie i ukrywa je skrzętnie w ziemi, by część zapasów wykorzystać, gdy przyciśnie mróz. Sójka żywi się również nasionami, owocami, ale też drobnymi zwierzętami. Z kolei zapomniane żołędzie mogą dać początek nowym dębom.
Sroka
Sroka jest to czarno-biały ptak, z charakterystycznym długim ogonem. Często pojawia się w pobliżu domów, parków, na wsiach oraz na polach. Nie odlatuje regularnie na zimę, gdyż wykorzystuje różne źródła pokarmu. Zimą zajada się owadami, różnymi nasionami, jak też owocami i małymi zwierzęta. Czasami można spotkać ją przeszukującą miejsca, w których ludzie mogą pozostawić resztki jedzenia. Warto jednak zachować naturalne zakątki np. w ogrodzie, zamiast podawać resztki z kuchni.
Łabędź niemy i kaczka krzyżówka
Łabędzie nieme i krzyżówki można spotkać przede wszystkimi na rzekach, stawach oraz jeziorach. Pod warunkiem, że pozostaje na nich niezamarznięta woda. Łabędzia rozpoznaje się po charakterystycznej, długiej szyi i białym upierzeniu, zaś samca krzyżówki po zielonej głowie i żółtym dziobie. Część ptaków wodnych w zależności od warunków przemieszcza się. Nie należy rzucać im chleba, który nie dostarcza właściwych składników i może im zaszkodzić, np. zaklinować się w cienkim przełyku.
Jak w bezpieczny sposób dokarmiać ptaki zimą?
Przede wszystkim dokarmianie ma największy sens podczas silnych mrozów, w momencie kiedy długo zalega pokrywa śnieżna i wtedy, gdy ptaki mają ograniczony dostęp do naturalnego pokarmu. Do karmnika spokojnie można wsypać czarny słonecznik, proso, owies lub inne ziarna, które są przeznaczone dla dzikich ptaków. Sprawdzą się również niesolone orzechy, a sikorom można podać odpowiednie kule tłuszczowe bez plastikowych siatek, nie pogardzą dobrą słoniną. Kosom i kwiczołom z kolei można wyłożyć kawałki jabłka. Pokarm powinien być świeży i suchy.
Nie wolno podawać spleśniałego jedzenia, solonych produktów, przyprawionych resztek ani pieczywa jako podstawowego pokarmu. Karmnik trzeba regularnie czyścić, usuwać z niego ptasie odchody i mokre resztki. Należy ustawić go w miejscu osłoniętym, ale też umożliwiającym ptakom szybki odlot. Warto zabezpieczyć go przed kotami i innymi drapieżnikami. Jeśli zaczniemy regularnie dokarmiać ptaki podczas trudnej zimy, powinniśmy robić to systematycznie, do ustania mrozów, a nie tylko od czasu do czasu.
Warto pamiętać, że określenie „ptaki zimujące w Polsce” obejmuje zarówno gatunki osiadłe, jak i te, które przylatują do nas z chłodniejszych regionów Europy. Tak więc zimą można spotkać również jemiołuszki, czeczotki, jery czy nawet niektóre kaczki morskie. Z kolei część rodzimych ptaków wędruje, jeśli w ich okolicy brakuje pokarmu. Zmiany pogody i łagodniejsze zimy wpływają też na to, które gatunki widujemy w danym miejscu.
Znasz stałych bywalców karmnika? Ptaki zimujące w Polsce
