-
Śliwa tarnina to krzew o cierpkich, granatowych owocach, które od lat są wykorzystywane w kuchni i zielarstwie.
-
Owoce tarniny są bogate w witaminę C, błonnik, antyoksydanty, a ich pestki należy usuwać przed spożyciem.
-
Najlepiej zbierać owoce po przymrozkach, a tarnina dobrze radzi sobie w polskich warunkach i może być uprawiana w ogrodzie.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jest krzew z drogocennymi owocami, które są niezwykle zdrowe, a mimo to wciąż przegrywa popularnością z innymi. Tarnina bardzo dobrze znosi mróz i polskie zimy oraz potrafi przetrwać na stanowiskach, na których inne rośliny radzą sobie o wiele gorzej. Ma małe, ciemne i bardzo cierpkie owoce, niektórzy nie lubią ich jeść prosto z krzaczka. Jednak po przemrożeniu ich smak łagodnieje i staje się słodszy. Bardzo dobrze sprawdzają się w sokach, syropach, konfiturach czy nalewkach. Krzew jest pożyteczny dla przyrody: ciągają owady i zapylacze, zaś gęste pędy często kryją ptasie gniazda.
Śliwa tarnina – co to za roślina?
Śliwa tarnina (Prunus spinosa) nazywana jest również tarniną lub tarką. Należy do rodziny różowatych i jest kuzynką śliwy domowej. Występuje naturalnie w Europie, jak również na terenie zachodniej Azji oraz w części północnej Afryki. W Polsce jest rodzimym gatunkiem. Można ją zobaczyć na skrajach lasów, przy polnych drogach czy na miedzach, ale też na nasłonecznionych zboczach, na nieużytkach oraz w zaroślach.
Tarnina dobrze radzi sobie tam, gdzie podłoże jest ubogie, a panujące warunki są dość zmienne. Tworzy zwarte skupiska, rozrasta się za pomocą odrostów korzeniowych. Często traktowana jest jako naturalny żywopłot i wykorzystywana jest do zadrzewień śródpolnych. Takie gęste stanowią świetne schronienie dla małych zwierząt oraz ptaków. Trzeba pamiętać, że z czasem tarnina potrafi zająć sporo miejsca w ogrodzie.
Jak wygląda tarnina? Warto zwrócić uwagę na kwiaty i owoce
Tarnina jest krzewem liściastym, który czasami wygląda jak niewielkie drzewko. Zwykle osiąga do ok. 3 metrów wysokości. Jej pokrój jest gęsty, nieregularny, pędy rozchodzą się na boki i mocno się rozgałęziają. Charakterystyczne są sztywne, ostre ciernie na końcach gałązek. Dzięki temu tarnina ma naturalną barierę, jednak podczas zbioru owoców może łatwo zranić dłonie.
Młode pędy ma zwykle brunatny odcień, starsze gałęzie ciemnieją. Liście śliwy tarniny są małe o eliptycznym kształcie, z drobnymi ząbkami. W sezonie są zielone, a jesienią spadają. Wiosną kwiaty pojawiają się jako pierwsze, dlatego krzew wygląda szczególnie efektownie podczas kwitnienia. Ciemne gałązki pokrywają się wtedy drobnymi, białymi kwiatami z pięcioma płatkami. Wyrastają pojedynczo, czasem po kilka, a ich jasna barwa mocno kontrastuje z pędami. Krzew wygląda wówczas jak obsypany płatkami śniegu.
Po kwitnieniu rozwijają się owoce. Są to kuliste, niewielkie pestkowce o średnicy zazwyczaj około jednego centymetra. Ich skórka jest granatowa, pokryta charakterystycznym, sinym nalotem woskowym. Przypominają mini śliwki lub borówki, z tym, że w środku mają twardą pestkę, a ich miąższ jest kwaśny i cierpki. Owoce dojrzewają jesienią i mogą pozostawać na gałęziach nawet po spadnięciu liści.
Co zawierają owoce tarniny?
Owoce tarniny wyróżniają się obecnością licznych związków roślinnych i składników odżywczych. Dostarczają mnóstwo witaminy C, a także niektórych witamin z grupy B oraz witaminę E. Zawierają też błonnik, kwasy organiczne i ważne składniki mineralne, m.in. potas. Ciemna skórka tarniny jest źródłem antocyjanów, barwników należących do polifenoli. W tarninie obecne są również garbniki odpowiedzialne za cierpki smak oraz inne związki fenolowe.
Skład owoców zależy od dojrzałości, pogody i miejsca, w którym rośnie śliwa. Może być ciekawym uzupełnieniem diety, zwłaszcza pod postacią domowych przetworów. Trzeba pamiętać, by nie rozgryzać ani rozdrabniać pestek, które mogą zawierać związki cyjanogenne, z których uwalnia się niebezpieczny cyjanowodór. Do przygotowania przetworów najlepiej wykorzystać sam miąższ i dokładnie pousuwać pestki.
Na co jest dobra tarnina?
Tarnina od wieków jest wykorzystywana w tradycyjnej kuchni i zielarstwie. Jej owoce ceniono ze względu na cierpki smak, zawartość garbników oraz możliwość przechowywania ich w formie suszu i przetworów. Błonnik wspiera pracę przewodu pokarmowego, a witamina C pomaga zachować odporność. Antocyjany i inne polifenole mają działanie antyoksydacyjnego, ale trzeba pamiętać, że samo jedzenie tarniny nie gwarantuje zapobiegania chorobom ani ich wyleczenia.
Napary z kwiatów i przetwory z owoców wykorzystywano przy różnych dolegliwościach. Osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży oraz rodzice małych dzieci powinni zachować ostrożność w przypadku preparatów ziołowych i skonsultować się ze specjalistą.
Z owoców można przygotować sok, syrop, galaretkę, konfiturę czy nalewkę. Często łączy się ją ze słodszymi jabłkami, gruszkami lub innymi owocami. Po obróbce termicznej, np. przemrożeniu, jej smak staje się łagodniejszy.
Ze zbiorem tarniny poczekaj do przymrozków
Owoce śliwy tarniny dojrzewają jesienią, ale nie zawsze warto zrywać je od razu. Przed przemrożeniem są kwaśne i cierpkie, wszystko z powodu wysokiej zawartości garbników. Po kilku przymrozkach miąższ staje się miękki, a smak o wiele delikatniejszy. Dlatego warto poczekać, aż mróz zadziała na owoce na krzewie. Choć niektórzy lubią zebrać je wcześniej i włożyć do zamrażarki na kilka dni
Zbierając owoce, warto nałożyć rękawiczki i bluzę na długi rękaw, ze względu na ostre cierni. Należy wybierać owoce bez pleśni i uszkodzeń, dokładnie je przebrać oraz umyć. Pestki trzeba usunąć. Część owoców warto zostawić na gałęziach, gdyż tarnina jest źródłem pokarmu dla ptaków podczas zimy.
Jak uprawiać śliwę tarninę w ogrodzie?
Uprawa tarniny nie jest skomplikowana, ponieważ to roślina dobrze przystosowana do polskiego klimatu. Jest mrozoodporna i po ukorzenieniu znosi okresowe niedobory wody. Najlepiej rośnie w miejscu słonecznym, gdzie obficie kwitnie i zawiązuje owoce. Poradzi sobie również w lekkim półcieniu, ale plon może być wtedy mniejszy. Wybierając stanowisko, trzeba uwzględnić jej rozłożysty pokrój, ostre ciernie oraz skłonność do tworzenia odrostów.
Tarnina toleruje różne gleby, w tym te niezbyt żyzne. Nie służą jej miejsca podmokłe. Sadzonkę należy umieścić w dołku większym od bryły korzeniowej, zasypać ziemią i dobrze podlać. Młodą roślinę podlewa się regularnie w pierwszych tygodniach po posadzeniu. Starszy krzew zwykle radzi sobie bez dodatkowego nawadniania.
Cięcie najlepiej przeprowadzać pod koniec zimy lub wczesną wiosną, przed rozpoczęciem intensywnego wzrostu. Usuwa się gałęzie uszkodzone, chore, krzyżujące się i nadmiernie zagęszczające środek krzewu.
QUIZ Czy znasz polskie nazwy modnych warzyw i owoców? Sprawdź
