Listopadówka to jesienny grzyb. Gdzie i kiedy go szukać?

Gdzie rośnie listopadówka?
Jak rozpoznać listopadówkę?
Jak odróżnić listopadówkę od innych niejadalnych grzybów?
Jak przygotować i podać listopadówkę?

Gdzie rośnie listopadówka?

Pod zwyczajową nazwą listopadówka kryje się wodnicha późna (Hygrophorus hypothejus) – grzyb należący do rodziny wodnichowatych. W przeciwieństwie do najpopularniejszych gatunków grzybów jadalnych w Polsce owocuje, kiedy na zewnątrz temperatury spadają i pojawiają się pierwsze przymrozki. Dla borowików, podgrzybków czy kani taka pogoda oznacza koniec sezonu, dla listopadówki to dopiero początek. Z uwagi na okres owocowania, niewiele osób ją zbiera, choć grzyb, otwiera się w nowym oknie ten jest jadalny i można wykorzystać go do wielu potraw.

Listopadówkę najczęściej można spotkać pod sosnami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby piaszczyste. Wyrasta wśród mchów i porostów oraz na skrajach dróg. Owocniki wyrastają w większych gromadach – nawet kilkadziesiąt na jeden metr kwadratowy. Sezon na listopadówkę rozpoczyna się w październiku. Największy wysyp obserwuje się w listopadzie. W przypadku łagodnej zimy można ją zbierać nawet do stycznia.

Jak rozpoznać listopadówkę?

Młode owocniki listopadówki mają kapelusz w kolorze oliwkowobrązowym. Jego kształt jest półkolisty z podwiniętym brzegiem. Powierzchnia kapelusza jest gładka i pokryta śluzem. Trzon z kolei jest biały ze słabo zaznaczonym pierścieniem. Podobnie jak kapelusz pokryty jest śluzem. Cechą rozpoznawczą są także blaszki pod kapeluszem. Są grube i rzadko rozstawione, nieco woskowe. U młodych owocników mają kolor kremowy.

Z czasem zmieniają nieco kolory listopadówki. U starszych osobników kapelusz przybiera odcienie żółci i czerwieni. Zmienia się także jego kształt. Prostuje się, jest wklęsły pośrodku i ma lekko zaznaczony garb. Trzon również ciemnieje. Może być żółty lub nawet ciemnopomarańczowy. U starszych osobników blaszki pod kapeluszem mają kolor żółty lub pomarańczowy.

Kapelusze tych grzybów mogą osiągać średnicę 6-10 cm, a ich trzon często ma długość 7 cm i średnicę 0,5 cm.

Jak odróżnić listopadówkę od innych niejadalnych grzybów?

Ze względu na delikatniejszy smak i aromat specjaliści polecają zbierać młode owocniki listopadówki. Te jednak łatwo pomylić z grzybami niejadalnymi i trującymi, które również występują po pierwszych przymrozkach. Mowa jest o grzybach z gatunku zasłoniaków. Od listopadówki można je odróżnić po pajęczykowatej strukturze, która łączy ich kapelusz z trzonem oraz rdzawobrązowych blaszkach.

Listopadówka jest również podobna do lejkówki zimowej, której kapelusz u młodych okazów jest wypukły z lekkim zagłębieniem na środku. W przeciwieństwie do listopadówki nie jest jednak pokryta śluzem.

Jak przygotować i podać listopadówkę?

Młode owocniki listopadówki są zwarte i mają przyjemny smak. Z czasem stają się rozmiękłe, a ich smak jest mocno żywiczny. Młode grzyby z kolei mogą stać się składnikiem wielu potraw, wzbogacając je o słodkawy, lekko orzechowy smak. Zanim jednak staną się składnikiem dania, należy je dokładnie oczyścić i usunąć z ich powierzchni charakterystyczny śluz. Warto je kilka razy obgotować.

Listopadówkę można dodać do zupy czy gulaszu. Nadaje się również do marynowania i suszenia.